Agressieve vormen van huidkanker - Risico's, Behandelingen en Preventie

Melanoom herkennen

Bij het inspecteren van pigmentletsels of schoonheidsvlekken zijn er een aantal tekens waarop men moet bedacht zijn. Deze tekens helpen bij zelfonderzoek om na te gaan of je te doen hebt met enerzijds een banaal goedaardig pigmentletsel of anderzijds een verdacht pigmentletsel, met andere woorden een pigmentletsel dat verder door de arts/dermatoloog dient onderzocht te worden.

Deze kenmerken zijn gemakkelijk te onthouden via de volgende ABCD -regel.

ABCD-regel

A staat voor asymmetrie
B staat voor boord
C staat voor color
D staat voor diameter

Men zal dus aan de mogelijkheid van een (beginnend) maligne melanoom denken bij het zien van een asymmetrisch pigmentletsel, met onregelmatige boorden, met variabele kleurtinten (color). Meestal zal een maligne melanoom een diameter hebben van meer dan 6 mm.

• Naast de kenmerken vervat in deze memotechnisch handige regel zijn er nog een aantal andere verdachte tekens , zoals het groter worden van de pigmentvlekken, het ontstaan van een welving in een pigmentletsel, het verdwijnen van de huidlijnen, schilfering, het verschijnen van een inflammatoire boord rond het letsel, korstvorming, bloeding, en tenslotte het week en fragiel worden van een pigmentletsel.
• Sommige maligne melanomen gaan zeer snel evolueren en van in het begin in de diepte uitbreiden. Zij kunnen een diameter hebben die kleiner is dan 6 mm, een egale kleur hebben (meestal bruin-zwart), en zijn meestal scherp begrensd. Zij manifesteren zich dus onder de vorm van een knobbeltje dat plots verschijnt, dat dikker wordt en tenslotte gaat zweren of bloeden. De mogelijkheid van een melanoom moet dus zeker overwogen wanneer men een van deze veranderingen opmerkt in een nieuw of bestaand pigmentletsel.

Hoe dunner het melanoom, des te groter de kans op volledige genezing is. Bij een melanoom dat dunner is dan 0,8 millimeter zonder ulceratie is het risico op uitzaaiingen zeer klein. Bij een melanoom van 0.8 millimeter of dikker, of een melanoom wat ook ulceratie heeft is het risico op uitzaaiingen groter.

Als er alleen uitzaaiingen zijn in de lymfeklieren dan is genezing nog mogelijk, dit kan door een operatie, of de combinatie van een operatie met een andere therapie. Uw oncologisch chirurg en/of internist-oncoloog zal dit met u bespreken.

Bij een uitzaaiing in andere organen is de kans op genezing kleiner. De ontwikkelingen van behandeling van uitgezaaid melanoom staan niet stil. Tegenwoordig worden goede resultaten bereikt met doelgerichte therapie of immunotherapie. Toch kunnen patiënten uiteindelijk overlijden aan de gevolgen van de uitzaaiingen. Bij mensen met een melanoom kunnen er meteen al uitzaaiingen zijn, maar de uitzaaiingen kunnen ook pas later, soms na jaren, optreden.

Huidkanker en melanoom

Melanoom is dus een soort een huidkanker. Het is de meest agressieve vorm. Echter geldt voor alle vormen dat hoe eerder het ontdekt en behandeld wordt, hoe groter de kans op genezing. We leggen later uit hoe u huidkanker kunt herkennen en wat u moet doen wanneer u een verdachte plek heeft ontdekt.

Om u een beeld te geven hoe vaak huidkanker voorkomt en hoe vaak dit een melanoom betreft, delen we de cijfers van het KWF over 2022 met u. In 2022 kregen 80.300 mensen huidkanker. Veruit de grootste groep, 60.000 mensen, kreeg te maken met een basaalcelcarcinoom. Een groep van 14.873 mensen kreeg een plaveicelcarcinoom. 8.045 mensen werden gediagnosticeerd met een melanoom. In dat jaar stierven 846 mensen aan melanoom tegen 163 mensen met plaveiselcelcarcinoom. Mensen met een basaalcelcarcinoom genezen vrijwel altijd.

Voor vrijwel alle soorten huidkanker en zo ook voor melanoom zijn de volgende risicofactoren bekend:

Na de behandeling

Follow-up na het einde van de behandeling

Na de behandeling is het belangrijk dat je gezondheidstoestand wordt opgevolgd. Je krijgt een persoonlijk schema van consultaties en aanvullende onderzoeken (bloedonderzoek, beeldvorming…). Die gebeuren in het begin op regelmatige basis, maar vervolgens geleidelijk minder frequent. Als er tussen twee controles nieuwe aandoeningen of symptomen optreden, is het belangrijk zo snel mogelijk je arts op de hoogte te brengen.

Ondanks alle uitgevoerde onderzoeken zijn regelmatige controleonderzoeken noodzakelijk omdat het mogelijk is dat sommige kankercellen hebben overleefd en eventueel andere organen zijn binnengedrongen. Het risico op uitzaaiingen is des te groter naarmate het melanoom op het moment van diagnose omvangrijker is. Het doel van de controleonderzoeken is snel een eventueel herval te kunnen ontdekken en te behandelen.

Tijdens de onderzoeken controleert de arts of de omliggende lymfeklieren bij de tumor niet in volume zijn toegenomen. Als dat het geval is, is een nieuwe behandeling nodig om nog meer metastases te voorkomen.

Bij het controleonderzoek worden ook het litteken en het gebied tussen het litteken en de omliggende lymfeklieren onderzocht. Zo kunnen eventuele metastasen worden gedetecteerd.

Genezing of remissie?

Remissie betekent een vermindering of volledige verdwijning van tekenen die wijzen op de aanwezigheid van kanker. Als alle symptomen zijn verdwenen, is er sprake van volledige remissie. Dat betekent niet noodzakelijk dat de aandoening volledig en permanent voorbij is. Mogelijk hebben sommige kankercellen het overleefd en zijn ze te klein om te worden gedetecteerd. Maar ze kunnen wel het begin zijn van een toekomstige herval. Pas als er nog een extra periode is overbrugd, waarbij medische onderzoeken geen enkele afwijking of kankercel meer kunnen detecteren, is er sprake van genezing. De duur van deze periode hangt af van het kankertype.