Effectiviteit van Hydrocortisonzalf bij de Behandeling van Eczeem

Wat zijn de verwachte resultaten van corticosteroïden ?

Corticosteroïden geven symptomatische verbetering. Dit betekent dat de verschijnselen verminderen of verdwijnen, maar dat de oorzaak van de aandoening niet wordt weggenomen. Hoe lang de klachtenvrije periode stand houdt, is niet te voorspellen. Soms duurt het effect kort, soms echter zo lang dat de klachten niet meer of beperkt terugkomen. Definitieve genezing is bij een aantal huidziekten, bij de huidige stand van de wetenschap, helaas niet mogelijk.

Corticosteroïden bij velen een slechte naam doordat ze met “hormonen” worden geassocieerd. Door ondeskundig gebruik zijn er in de periode dat deze middelen net op de markt kwamen, onnodig veel bijwerkingen gezien. Door de angst voor de mogelijke bijwerkingen, vermeld in de bijsluiters, roept de naam “hormoonzalf” negatieve reacties op. Vooral ouders met kleine kinderen die “hormoonzalven” krijgen voor eczeem, zijn vaak huiverig de zalven te smeren. Dat is begrijpelijk, maar niet terecht. Bij deskundig gebruik kunnen patiënten veel baat hebben bij het gebruik van corticosteroïden zonder last te ondervinden van bijwerkingen.

Er worden twee soorten bijwerkingen onderscheiden: lokaal en systemisch.

SYSTEMISCHE BIJWERKINGEN:
Systemische bijwerkingen zijn algemene bijwerkingen. Deze ontstaan doordat de corticosteroïden die op de huid worden aangebracht, door de huid heengaan en in het bloed terechtkomen. Dit kan aanleiding geven tot systemische (algemene) bijwerkingen zoals dikker worden van het gelaat, botbreuken en bij kinderen groeiremming. Bij volwassenen treden deze systemische bijwerkingen haast nooit op mits men niet meer smeert dan de toegestane maximum hoeveelheid per week. Kinderen zijn gevoeliger voor systemische bijwerkingen, omdat ze in vergelijking met hun gewicht een relatief groot lichaamsoppervlak hebben en omdat hun huid dun is, zodat meer van het corticosteroïd door de huid heen gaat. Bij kinderen is men dus voorzichtiger met de toegestane maximum hoeveelheid corticosteroïd per week en de sterkte van het te smeren corticosteroïd. Daarom wordt ook bij kinderen de zalf maximaal 2 tot 3 keer per week gebruikt tijdens de onderhoudsfase.

Mag ik hydrocortisonacetaat op de huid met andere medicijnen gebruiken?

Smeer andere huidmiddelen niet tegelijkertijd op de aangedane plekken. U heeft dan kans dat u dit medicijn met het volgende wegsmeert. Smeer eerst het corticosteroïd op de huid. Wacht dan ten minste 1 uur voordat u de vette crème of zalf smeert, die uw arts meestal ook heeft voorgeschreven.

Zwangerschap
U kunt dit medicijn veilig gebruiken tijdens de zwangerschap. Het wordt al jaren gebruikt door zwangere vrouwen zonder nadelige gevolgen voor het kind. Borstvoeding
Geeft u borstvoeding? U kunt dit medicijn veilig gebruiken als u borstvoeding geeft. Heeft u dit medicijn op of rond de tepel gesmeerd? Maak voor de borstvoeding de tepel dan schoon met (afgekoeld gekookt) water.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij Moeders van Morgen.

Afbouwen

Na een paar dagen tot een week ziet u meestal duidelijk verbetering. Stop niet gelijk met smeren als u aan de buitenkant van de huid niets meer ziet. Dan kan het eczeem weer snel terugkomen. De huid bestaat uit een aantal lagen. Ook de onderste huidlaag moet bereikt worden. Die moet genoeg verbeterd zijn voor u gaat afbouwen. U kunt gaan afbouwen als:

• de roodheid afneemt
• de huid gladder aanvoelt
• de jeuk minder is

Hoe afbouwen

1. Ga van twee keer per dag naar één keer smeren per dag.
2. Stop als dit goed blijft gaan twee dagen met hormoonzalf smeren. En smeer dan vijf dagen wel hormoonzalf.
3. Ga dan naar drie dagen stoppen (geen hormoonzalf smeren) en vier dagen wel hormoonzalf smeren.
4. Blijf zo afbouwen tot u uitkomt op nul of een paar dagen smeren in de week. Bijvoorbeeld alleen in het weekend. Dit kunt u zo maanden volhouden.

Bij veel kinderen kunt u afbouwen naar nul dagen per week. Bij sommige kinderen lukt het niet om naar nul af te bouwen. Dan kunt u één tot twee dagen per week blijven smeren.

Afbouwen naar minder sterke hormoonzalf

U kunt minder vaak gaan smeren of afbouwen door minder sterke hormoonzalf te gaan gebruiken. Bijvoorbeeld van een klasse III naar een klasse II zalf. Bouw niet verder af als er geen verbetering is. Of als u merkt dat het eczeem weer terugkomt.

Afbouwschema’s hormoonzalf

Hieronder staan een aantal mogelijkheden om af te bouwen uitgewerkt. De afbouwschema’s geven u een idee hoe u kunt afbouwen. U hoeft ze niet precies zo te volgen.

Start met één week twee keer per dag hormoonzalf en bouw dan af. Volg onderstaand schema als het afbouwen niet lukt omdat het eczeem weer opvlamt. (*** = het eczeem vlamt weer op):

Bij opvlammen van het eczeem gaat u weer een stap terug in het schema. Is de huid weer rustig? Dan kunt u opnieuw beginnen met afbouwen. Volg het schema hieronder bij een snelle verbetering na drie tot vier dagen:

Jeuk

Insectenbeten kunnen hevige jeuk veroorzaken. In sommige gevallen is er sprake van jeuk zonder dat de huid ontstoken is en zonder dat een oorzaak of genezing voor de jeuk gevonden kan worden. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij jeuk rond de anus. Tegen veel vormen van jeuk werkt een verkoelende (menthol)gel vaak goed. Is dat niet mogelijk of werkt het niet voldoende, dan kan de arts hydrocortisonacetaat voorschrijven. Dit medicijn werkt jeukstillend. Het werkt binnen een paar uur nadat het is aangebracht.

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven. De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende:

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

U merkt minder snel dat u een infectie op uw huid heeft. Bijvoorbeeld met een bacterie, schimmel of virus. Dit komt doordat dit medicijn de verschijnselen van een infectie remt, zoals jeuk, zwellingen en roodheid. Daardoor kan de infectie uitbreiden zonder dat u het merkt.
Heeft u een infectie op uw huid? Of denkt u dat u een infectie op uw huid heeft? Gebruik dit medicijn niet op deze plek. Gebruik dit medicijn bijvoorbeeld niet op of in de buurt van voetschimmel, zweren, gordelroos en een koortslip. Gebruikt u ook een medicijn tegen deze infectie? Dan kunt u het wel gebruiken.

U kunt overgevoelig zijn voor dit medicijn of een van de ingrediënten van dit huidmiddel. Dit merkt u doordat uw huidaandoening erger wordt of niet overgaat. Raadpleeg dan uw arts. Bent u overgevoelig? Geef dat dan aan de apotheker door. Het apotheekteam kan er op letten dat u het medicijn niet opnieuw krijgt.

Gebruikt u dit medicijn op acne-plekken? Dan kunnen deze erger worden. Raadpleeg uw arts als u hier last van heeft.

Als u dit medicijn langer dan 3 weken gebruikt:

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

U kunt last krijgen van rode plekken, donkere plekken of lichte plekken op de huid waar u dit medicijn smeert. Ook kunnen streepvormige littekens (striae) ontstaan. Deze plekken verdwijnen meestal niet meer. Raadpleeg uw arts als u huidklachten krijgt.

Bijwerkingen van corticosteroïdzalf

Zeker met de hoge klassen is het belangrijk om onder controle te zijn van een arts die bekend is met bijwerkingen van corticosteroïdzalf, het liefst een dermatoloog. Het dunner worden van de huid is zo'n mogelijke bijwerking. We noemen dat atrofie. Hoewel atrofie op zich niet gevaarlijk is, is het ontsierend en kan leiden tot sneller krijgen van blauwe plekken, striae en beschadigingen.

Bij veelvuldig gebruik van hoge klassen op grote lichaamsoppervlakten bestaat de kans dat er te veel van het medicijn in het bloed komt. Dat kan leiden tot zogenaamde systemische bijwerkingen. Een kind is daar gevoeliger voor omdat het relatief een groter huidoppervlak heeft dan een volwassene. Maar, systemische bijwerkingen van corticosteroïdzalf komen gelukkig zeer zelden voor.

Als corticosteroïdzalven op een juiste manier worden gebruikt, zijn ze veilig en ook zeer effectief. Heb je vragen hierover, raadpleeg dan je arts of apotheker.

Vind je onze informatie handig en wil je een bijdrage leveren aan de VMCE?
Doneer hier

Hormoonzalf voor eczeem bij kinderen

Corticosteroïd-preparaten hebben als hormoonzalf soms een slechte naam. Dat komt omdat ze niet altijd goed gebruikt werden toen ze net op de markt kwamen. En dat zorgde voor veel bijwerkingen. U hoeft niet bang te zijn om de zalf bij uw kind te gebruiken. Bij goed gebruik kunnen corticosteroïd-preparaten goed helpen. Zonder dat uw kind last van bijwerkingen krijgt.

Verschillende sterktes

Corticosteroïd-preparaten zijn er in verschillende sterktes: klasse I tot en met klasse IV:

• Klasse I is de minst sterke klasse. Die gebruiken we bij voorkeur op plaatsen waar de huid het dunst is. Een preparaat van klasse I werkt vaak genoeg voor lichte vormen van eczeem. Het meest bekende klasse I preparaat is hydrocortison(acetaat) 1%.
• Klasse II bevat sterker werkzame middelen, bijvoorbeeld triamcinolon(acetonide) 0,1%.
• Klasse III bevat sterke preparaten, bijvoorbeeld betamethason(valeraat) 0,1%.
• Klasse IV bevat de sterkste preparaten, bijvoorbeeld clobetasol(propionaat) 0,05%.

Hoe hormoonzalf gebruiken

De arts adviseert aan het begin van de behandeling de zalf elke dag één of twee keer aan te brengen. Vaker dan twee keer per dag heeft geen zin. Dat maakt alleen de kans op bijwerkingen groter. Een corticosteroïd hoopt zich in de huid op. Daarom is het na de beginfase van één tot vier weken niet meer nodig om twee keer per dag te smeren. Het wordt zelfs afgeraden.

Smeer de hormoonzalf alleen op de plekken waar het eczeem zit. Zitten er op een groot deel van het lichaamsdeel veel kleine plekjes eczeem? Smeer dan het hele lichaamsdeel in. Als het eczeem na de beginfase genoeg is verbeterd, kunt u afbouwen.

Naast de hormoonzalf is het belangrijk te blijven smeren met een vette zalf. Smeer eerst de hormoonzalf op en een uur later de vette zalf. De corticosteroïden hebben zo de tijd gehad om in te trekken in de huid.

Hoeveelheid zalf

Hoeveel zalf is per lichaamsdeel nodig? Daarvoor is het schema hieronder gemaakt. Dit schema gaat uit van de vingertop als maateenheid. Eén vingertop (FTU: FingerTip Unit) is ongeveer gelijk aan een halve gram zalf.