Kan je huiduitslag krijgen van corona?

Hersenvliesontsteking

Een van de meest raadselachtige symptomen die onlangs bij COVID-19-patiënten is waargenomen, is een reeks ontstekingsverschijnselen van de huid, waaronder uitslag, pijnlijke, wintertenen-achtige zwellingen die met de officieuze term ‘COVID-tenen’ worden aangeduid, en een verzameling symptomen bij kinderen die tezamen als ‘Kawasaki-achtig syndroom’ worden beschreven.

“Het is alsof je het handboek dermatologie voorbij ziet komen, want de symptomen beslaan het hele scala,” zegt Kanade Shinkai, professor in de dermatologie aan de University of California in San Francisco.

Een virus kan op twee manieren uitslag veroorzaken. Ten eerste kan het zich door het hele lichaam verspreiden en daarbij ook de huid aantasten, bijvoorbeeld bij waterpokken. Ten tweede kan een virus het immuunsysteem tot actie aanzetten, waarbij uitslag op niet-specifieke plekken op de huid ontstaat. Zo’n respons kan deel uitmaken van de normale immuunafweer, maar ook een teken zijn van de hyperreactiviteit die met een cytokinenstorm in verband wordt gebracht. Volgens Shinkai treedt er huiduitslag of exantheem op bij minder dan twee procent van de patiënten die met een doorsneevirus zijn besmet.

Dat geldt ook voor de ‘COVID-tenen’. Dermatologen zien een toename van het aantal patiënten met pijnlijke rode zwellingen van de tenen en vingers, die mogelijk worden veroorzaakt door microstolsels of ontstekingen in de bloedvaten. Maar hoewel sommige patiënten met ‘COVID-tenen’ positief op het coronavirus zijn getest, treedt het symptoom volgens Shinkai ook op bij mensen die negatief zijn getest op zowel het virus als op de antilichamen die in respons daarop door het lichaam zijn aangemaakt.

In een hele reeks recente meldingen werd gesproken over kinderen met COVID-19 die enkele of alle symptomen van de Ziekte van Kawasaki vertoonden. Volgens Michael Agus, hoofd spoedeisende zorg van het Boston Children’s Hospital, zijn medici nog maar pas begonnen met het bestuderen van het verband tussen COVID-19 en Kawasaki.

Om welke mogelijke bijwerkingen gaat het?

Van de Belgische meldingen over coronavaccins wordt 61 procent als niet-ernstig omschreven, zoals koorts, spierpijn, onwel voelen en reacties ter hoogte van de injectieplaats. "Dit zijn normale reacties die wijzen op de activatie van het immuunsysteem. Ze verdwijnen meestal na enkele dagen", zegt het FAGG. Daarnaast is 32 procent wel ernstig, omdat mensen even arbeidsongeschikt waren of hun huis niet uit konden door bijvoorbeeld koorts of spierpijn.

De zeer ernstige meldingen komen heel beperkt voor. Het gaat bijvoorbeeld om ziekenhuisopnames na vaccinatie (4 procent), en minder dan 1 procent van de meldingen gaat om een overlijden.

Belangrijk om te vermelden is dat bovenstaande cijfers tot en met 24 januari 2022 gelden. Het FAGG kon voorlopig geen recentere analyse geven. Het totale aantal meldingen stond op 24 januari nog op 36.678. Nu komt dat dus op meer dan 39.000, aldus de woordvoerder. Bovendien verwijst dat cijfer uitsluitend naar het aantal ingevulde meldingsformulieren (oftewel het aantal patiënten) en niet naar het aantal bijwerkingen op zich. Per melding of meldingsformulier kan een patiënt meerdere bijwerkingen doorgeven.

Onverwachtse beroertes

De toegenomen bloedstolling zou ook kunnen verklaren waarom jonge COVID-19-patiënten zonder enig hartrisico plotseling door een beroerte worden getroffen, iets wat doorgaans alleen ouderen overkomt. Hoewel dit ziektebeeld opmerkelijk is, is het misschien niet helemaal verrassend, aangezien het verband tussen een virusinfectie en beroertes ook werd waargenomen tijdens de uitbraak van SARS in 2002-2003, een ziekte die door een verwant coronavirus wordt veroorzaakt.

“Bijna alle neurologische symptomen die we nu bij COVID-19 zien, zou je hebben kunnen voorspellen,” zegt Kenneth Tyler, decaan van de afdeling neurologie van de University of Colorado School of Medicine en fellow van de American Academy of Neurology.

De meeste beroertes die bij COVID-19-patiënten optreden, zijn volgens hem ‘ischemische’ beroertes, wat betekent dat ze zijn veroorzaakt door een bloedprop in een van de vaten die de hersenen van bloed voorzien. Ischemische beroertes zijn niet ongewoon – in de VS worden zo’n 690.000 mensen per jaar door dit type beroerte getroffen– omdat ze duidelijk in verband staan met veel voorkomende hart- en vaataandoeningen als atherosclerose. Wanneer de aanvoer van zuurstofrijk bloed naar de hersenen te lang is afgesloten als gevolg van een ischemische beroerte, kan dat schade toebrengen aan het hersendeel dat achter het bloedstolsel is gelegen. Daarom manifesteren sommige symptomen van COVID-19 zich ook op zulke verschillende manieren, bijvoorbeeld in problemen met praten, zien of lopen. In sommige gevallen van COVID-19treedt er een hemorragische beroerte op, waarbij een verzwakt bloedvat scheurt en het bloed in de hersenen terechtkomt, waar het druk op het omringende weefsel uitoefent.

Volgens Cuker is nog onduidelijk hoe vaak beroertes en bloedstolsels bij COVID-19-patiënten voorkomen, omdat de meeste waarnemingen op ic-afdelingen worden gedaan. Dat betekent dat er in de cijfers geen rekening is gehouden met patiënten die uit het ziekenhuis zijn ontslagen en later bloedstolsels als gevolg van de ziekte hebben ontwikkeld of met mensen die voorafgaand aan een bloedstolsel geen of weinig symptomen vertoonden.

Huiduitslag bij corona / COVID-19

Sinds de uitbraak van het coronavirus in december 2019 in Wuhan, China, worden dermatologen geconfronteerd met huidafwijkingen die mogelijk in het kader van een coronavirus infectie kunnen passen. De naam die artsen aan een coronavirus infectie hebben gegeven is COVID-19.

De belangrijkste kenmerkende symptomen van COVID-19 zijn hoge koorts (boven 38.5 graden), droge hoest en toenemende benauwdheid. Maar wat als je daarbij huiduitslag ziet? Hoort deze bij de virusinfectie of staat het er helemaal los van?

Tot nu toe zijn de volgende soorten huidafwijkingen waargenomen die in verband worden gebracht met een coronavirus infectie:

1. Huiduitslag mogelijk gerelateerd aan een coronavirus infectie

De volgende huidafwijkingen, als ze samen met de klachten koorts, hoesten en benauwdheid voorkomen, kunnen een uiting zijn van een coronavirus infectie:

-Erythema exsudativum multiforme (afgekort EEM)

EEM begint vaak met een soort griepje met koorts. Daarna ontstaan er een of meerdere rode ronde plekken en verhevenheden die overgaan in typische ringvormige afwijkingen, die eruitzien als schietschijven. Deze worden ook wel “schietschijf laesies” of in het Engels “target-lesions” genoemd.

Bij urticariële vasculitis zien we paarsrode niet wegdrukbare vlakke plakkaten, waarbij er ook sprake is van een algehele malaise. Deze plakkaten zien we vooral aan de benen.

-Aspecifieke jeukende huiduitslag

Sommige patiënten ontwikkelen een meer aspecifieke huiduitslag zoals roodheid, rode bultjes, eczeemuitslag of gewoon jeuk met krabeffecten

2. Huiduitslag als gevolg van een geneesmiddelenreactie