Alles wat je moet weten over een rood vlekje en huidkanker

Kenmerken van melanomen

Een melanoom kun je herkennen aan verschillende eigenschappen. Zo kunnen “normale” moedervlekken worden onderverdeeld naargelang:

• Verhevenheid (egaal of opstaand)
• Afmetingen(volume, oppervlak & omtrek)
• Kleur (bruin, zwart, rood, paars, grijs, wit of combinatie)
• Vorm (rond, ovaal of wispelturig)
• Haargroei (behaard of haarloos)
• Aard (rustig of onrustig)

Een kleine, ronde, opstaande & egaal gekleurde moedervlek is zelden een melanoom. Als je echter een onrustige, vlakke, wispelturig gevormde moedervlek hebt met allerlei kleuren, dan kan het zijn dat je een melanoom hebt herkend…

Eigenschappen waaraan je een melanoom kan herkennen

De kans dat een moedervlek zich tot een melanoom ontwikkelt, is 1 op 1.000.000. Van elke miljoen goedaardige moedervlekken wordt er dus maar één een melanoom. Laat je door dit gegeven echter niet ontmoedigen alert te zijn op melanomen. Je kunt een melanoom herkennen aan:

1. Jeuk aan het oppervlak van de moedervlek
2. Stekende pijn van de moedervlek
3. Bloeden uit de moedervlek
4. Ontstaan van korstjes op de moedervlek
5. Wispelturige vorm & contouren
6. Aanzienlijke “Breslow-dikte” (dikte van de tumor)
7. Niet-symmetrische, rode omlijsting
8. Uitstulpingen (bobbelige moedervlek / “bloemkool-moedervlek”)
9. Groot oppervlak (> 8 centimeter in doorsnee)
10. Meerdere kleuren (niet egaal gepigmenteerd = atypisch)
11. Onrustigheid (groei & vormverandering)
12. Kleurverandering (bijv. van bruin naar rood)
13. Ontstaan van afwijkend gekleurde “stipjes” in de moedervlek

Ga bij één of meerdere van deze symptomen dus direct naar een huisarts of dermatoloog, al is het maar uit voorzorg!

4 tips voor zelfonderzoek naar huidkanker

“Als dermatoloog doe ik niet anders dan de hele dag naar huidplekjes kijken. Voor mij is het dus makkelijk praten, want mijn oog is getraind op het snel herkennen van de vreemde eend in de bijt.” Dermatoloog Jan-Gert geeft je tips die hij mensen in de spreekkamer ook geeft.

1. Bekijk je lichaam eens per 3 maanden

Kom je vaak in de zon, ben je als kind regelmatig verbrand, heb je een lichte huid of heb je wel eens afwijkende huidplekjes gehad? Bekijk dan eens per 3 maanden kritisch je lichaam. Controleer of er nieuwe plekken bij gekomen zijn of dat bestaande plekken zijn veranderd. Als je een donkere huid hebt of altijd goed hebt gesmeerd met zonnebrand is regelmatige zelfcontrole minder nodig.

3. Controleer op ruwe bultjes, wondjes en bruine plekken

Let bij de controle vooral op de volgende plekken:

• nieuw ontstane rood-roze bultjes, soms met een ruwe korst erop
• wondjes die niet goed genezen
• bruine moedervlekken of bultjes die van vorm veranderen of meerdere kleuren krijgen (zoals bruin, zwart, rood, paars, blauw)
• nieuw ontstane ‘moedervlekken’ als je ouder bent dan 40 jaar

4. Ga op tijd naar je huisarts!

Misschien wel de belangrijkste tip: heb je verdachte plekjes of twijfel je, bezoek dan je huisarts of behandelend dermatoloog.

Huidkanker is vaak goed te behandelen, mits je er op tijd bij bent. Ga daarom naar de huisarts wanneer je huidkanker denkt te herkennen. Met een verwijzing van je huisarts kun je op korte termijn, meestal binnen een week, terecht bij DC Klinieken Groningen, Almere, Den Haag, Lairesse (Amsterdam) of Voorschoten. Maak op deze pagina een afspraak.

Moedervlek

Wat is het?

Ingrid van Riet, dermatoloog bij Carpe Clinic: ‘Moedervlekken ontstaan uit neurologische cellen die van bij de geboorte een bepaalde genetische code hebben. Die cellen zijn voorbestemd om ooit een moedervlek te vormen. Kinderen van ouders met veel ‘moles’ krijgen meer moedervlekjes dan kinderen van ouders met een egale huid. Dit natuurlijke proces kan je niet beïnvloeden. Vlakke moedervlekken bestaan uit een opeenstapeling van pigmentvormende cellen, melanocyten genoemd. Bij verheven moedervlekken spelen ook andere huidcellen een rol. Basaalcellen en keratinocyten uit de dermis – het levende deel van de huid – zorgen dan voor de verdikking van de huid. De meeste moedervlekjes ontstaan op jonge leeftijd, vaak in de puberteit. Maar ook als zestiger kan je op een dag plots een nieuw vlekje spotten.’

(On)schuldig?

• De A van Asymmetrie – de moedervlek verandert van vorm en is niet meer rond.
• De B van Boord – de rand van de moedervlek is onregelmatig en niet scherp afgelijnd.
• De C van het Engelse woord colour (kleur) – de kleur van de moedervlek verandert en wordt lichter of donkerder.
• De D van Diameter – de moedervlek wordt groter.
• De E van Evolutie – onrustwekkende veranderingen, zoals jeuk, irritatie, bloeden en korstvorming.

Wat te doen?

Ouderdomsvlekken/levervlekken

Op huidgebieden die regelmatig in de zon zijn geweest kunnen na verloop van jaren lichtbruine vlekken en vlekjes ontstaan, de zogenaamde ouderdomsvlekken (lentigines seniles of -solares) of levervlekken. De latijnse achternaam “solares” geeft aan dat deze vlekken ontstaan onder invloed van de zon. De eerste vlekjes ontstaan op de neus en/of handruggen en vervolgens komen er elk jaar meer bij.

Foto’s van levervlekken op gelaat en hand

Deze vlekken kunnen zelf niet kwaadaardig worden, maar ze verraden wel dat de “eigenaar” veel zon heeft gehad en dat is een risico-factor voor het krijgen van huidkanker.

Ouderdomsvlekken

Wat is het?

Dr. van Riet: ‘Met leeftijd komen pigmentafwijkingen vaker voor. Verouderingsvlekken bestaan in verschillende vormen. Keratosen zijn roodbruin gekleurd en vaak wat schilferig. Andere ouderdomsvlekken zijn vlak en bruin of liggen als een soort van wratje op de huid: verruca seborrhoica. Naast leeftijd en erfelijkheid speelt de zon ook hier een cruciale rol. Ouderdomsvlekken komen het vaakst voor op zones die veel zon te zien krijgen, zoals het decolleté. Ook de handen, onderbenen en – armen zijn gevoelig voor ouderdomsvlekken.’

(On)schuldig?

‘Niet gevaarlijk, wel vervelend.’

Wat te doen?

‘Huidvlekken doen je huid sneller ouder lijken dan rimpeltjes. Heel wat patiënten dromen van een egalere huid. Depigmenterende crèmes kunnen verlichting bieden, maar omdat ouderdomsvlekken gepaard gaan met verstoorde verhoorning van de huid heb je ook een behandeling met peelend effect nodig. Producten met vitamine A en afgeleiden als retinol werken zeer goed bij deze vorm van zonneschade. Ze werken zacht peelend, bevorderen de regulatie van de keratinocyten in de dermis en dragen op lange termijn bij aan de stevigheid van de huid. Vitamine A is een medicijn en enkel op voorschrift verkrijgbaar. Retinol is zachter en zit in heel wat commerciële crèmes. Met lasers die op het pigment inwerken kunnen we de huidverkleuringen aanpakken. Maar ook fractionele lasers, die de huid als het ware wat afschaven, zijn belangrijk om de huidstructuur te verbeteren. Dat klinkt pijnlijk, maar zelfs bij onze krachtigste lasers is de roodheid na maximaal vier dagen verdwenen. Een goede verzorging én zonnebescherming nadien zijn cruciaal.’