Effectieve Behandelingen voor Eczeem - Wat te Smeren?

Hoe ontstaat eczeem?

Verschillende factoren spelen een rol bij het ontstaan van eczeem. Constitutioneel eczeem wordt veroorzaakt door een complexe interactie van genen en omgevingsfactoren waarbij het immuunsysteem betrokken is. 1,2

De kans op het ontwikkelen van eczeem is groot wanneer één of beide ouders atopisch zijn (allergisch of gevoelig reageren op een niet levensbedreigende stof). Hierbij kan een bepaalde genmutatie in de huidcellen ervoor zorgen dat de huidbarrière verstoord raakt.

Bepaalde prikkels en stoffen uit de omgeving zorgen voor een overgevoelige reactie van de huid. Deze reactie kan een erfelijke component hebben, maar dat hoeft niet. De huid reageert bijvoorbeeld op warmte, transpiratie, droge lucht, wol of acryl, bepaalde voedingsmiddelen, huisstofmijt, zeep of chemicaliën in schoonmaakmiddelen. Ook kunnen er bepaalde factoren zijn die de kans op het ontstaan van eczeem kunnen vergroten.

Een verstoorde huidbarrière

Een verstoorde huidbarrière zorgt ervoor dat de huid meer vocht verliest en uitdroogt. 2 Daardoor is de huid minder goed beschermd en vatbaarder voor irriterende stoffen en allergenen. Deze kunnen de huid binnendringen waarna ontsteking en een overactieve immuunrespons volgt. 1 Het immuunsysteem ziet de onschuldige stof als indringer en reageert hier overdreven op. Stoffen als histamine komen vrij en zijn verantwoordelijk voor de typische eczeemklachten.

Eczeem en het darmmicrobioom

Een evenwichtig darmmicrobioom is ook van belang voor een gezonde huid. Mensen met constitutioneel eczeem hebben een lagere diversiteit van goede darmbacteriën en een grotere doorlaatbaarheid van de darm. 3

Goede darmbacteriën zoals Bifidobacterium en Lactobacillus hebben een beschermende werking bij ontstekingsziekten van de huid waaronder eczeem. Bifidobacterium bacteriën produceren korteketenvetzuren als butyraat die een gunstig effect hebben op de huidbarrière door het verminderen van ontstekingsfactoren. 4

Tot slot

Eczeem is een complexe huidaandoening waarbij meerdere factoren een rol spelen. Mensen met eczeem hebben vaak baat bij het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen en een verhoogde inname van voeding die de eczeemklachten helpen verlichten. Zo kun je met voeding de huid van binnenuit ondersteunen. Echter geldt hierin geen one-size-fits-all. Daarom is het belangrijk om erachter te komen wat jouw specifieke triggers zijn. Dat kun je het beste samen met een deskundige of diëtist doen.

1. Nemeth, V., & Evans, J. (2022). Eczema. StatPearls.
2. Kolb, L., & Ferrer-Bruker, S. J. (2023). Atopic Dermatitis. StatPearls.
3. Rusu, E., Enache, G., Cursaru, R., et al. (2019). Prebiotics and probiotics in atopic dermatitis. Experimental and Therapeutic Medicine, 18(2), 926-931.
4. Mao, R., Yu, Q., & Li, J. (2023). The causal relationship between gut microbiota and inflammatory dermatoses: a Mendelian randomization study. Frontiers in Immunology, 14, 1231848.
5. Sadighara, P., Safta, M., Limam, I., et al. (2022). Association between food additives and prevalence of allergic reactions in children: a systematic review. Reviews on Environmental Health, 38(1), 181-186.
6. (2016). Inname onverzadigde vetzuren. Voedselconsumptiepeiling 2012-2016. Wateetnederland.nl
7. DiNicolantonio, J. J., & O’Keefe, J. H. (2018). Importance of maintaining a low omega–6/omega–3 ratio for reducing inflammation. Open Heart, 5(2), e000946. https://doi.org/10.1136/openhrt-2018-000946
8. Nosrati, A., Afifi, L., Danesh, M. J., et al. (2017). Dietary modifications in atopic dermatitis: patient-reported outcomes. Journal of Dermatological Treatment, 28(6), 523-538.
9. Maintz, L., Benfadal, S., Allam, J., et al. (2006). Evidence for a reduced histamine degradation capacity in a subgroup of patients with atopic eczema. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 117(5), 1106-1112.
10. (2006). Dossier Richtlijn voor de vezelconsumptie.
11. Pilkington, S. M., & Rhodes, L. E. (2010). Omega-3 fatty acids and skin. In Nutrition for Healthy Skin (pp. 91-107). Springer, Berlin, Heidelberg.
12. Lin, J., Ma, L., Yuan, J., Yu, P., & Bai, B. (2023). Causal effects of fatty acids on atopic dermatitis: a Mendelian randomization study. Frontiers in Nutrition, 10, 1083455.
13. Sawada, Y., Saito-Sasaki, N., & Nakamura, M. (2020). Omega 3 fatty acid and skin diseases. Frontiers in Immunology, 11, 623052.
14. Kawamura, A., Ooyama, K., Kojima, K., et al. (2011). Dietary supplementation of gamma-linolenic acid improves skin parameters in subjects with dry skin and mild atopic dermatitis. Journal of Oleo Science, 60(12), 597-607.
15. Lee, Y. M., Yoon, Y., Yoon, H., Park, H. M., Song, S., & Yeum, K. J. (2017). Dietary anthocyanins against obesity and inflammation. Nutrients, 9(10), 1089.

Krabben

Eczeemplekken op de huid zijn droog, schilferend en ze jeuken enorm. Belangrijk is om op dat moment krabben te voorkomen. Het lijkt de jeuk even te verlichten, maar zorgt juist voor meer jeuk. Bovendien kan door veel krabben een ontsteking van de huid ontstaan, omdat bacteriën zich goed kunnen vestigen op een eczeemhuid. Ook in krabwondjes kunnen bacteriën gaan zitten. Je krijgt dan rode, oppervlakkige wondjes waar geel wondvocht uitkomt. Dit wondvocht droogt op tot gele korstjes. Als eczeem erger wordt, kunnen er ook blaasjes en blaren ontstaan.

Kinderen met een milde vorm van atopisch eczeem kunnen ook vage, witte plekken op de huid krijgen: in hun gezicht, maar soms ook op hun romp en of armen en benen. Dit staat bekend als pityriasis alba. Dat is een onschuldige aandoening van de huid die vaker voorkomt bij kinderen met een donkere dan met een lichte huid en die meestal met de jaren vanzelf verdwijnt.

Eczeem en voeding: wat kun je beter niet eten

Eczeem en voeding kunnen dus nauw met elkaar verbonden zijn. Naast bepaalde allergenen kunnen ook andere voedingsmiddelen een rol spelen in verergering van eczeemklachten doordat ze een effect hebben op ontstekingsreacties in het lichaam.

Bewerkte en geraffineerde voeding

Het beste is om bewerkte en geraffineerde voeding zoveel mogelijk te vermijden. Dit soort voedingsmiddelen bevatten weinig vitaminen, mineralen, antioxidanten en vezels, en juist een grote hoeveelheid ongezonde vetten, suikers en voedseladditieven.

Voeding rijk aan omega 6

Met ons westerse voedingspatroon krijgen we meer dan het dagelijks advies aan linolzuur (een omega 6-vetzuur) binnen en te weinig omega 3. 6 De verhouding tussen deze twee onverzadigde vetzuren is vaak uit balans wat een nadelig effect kan hebben op het immuunsysteem. 7

Bronnen van omega 6 zijn plantaardige oliën en vetten zoals zonnebloemolie, koolzaadolie, maisolie en margarine, vlees en bewerkte voedingsmiddelen (kant-en-klaar producten).

Nachtschade groente bij eczeem

Hoewel groenten veel goede voedingsstoffen bevatten, kan het eten van bepaalde soorten ongunstig zijn bij eczeem. Een survey-onderzoek suggereert dat nachtschade groenten – zoals tomaten, paprika, aubergine, pepers en witte aardappelen – eczeemklachten kunnen verergeren. 8 Dit zou te wijten zijn aan solanine, een stofje dat in deze groenten zit. Meer onderzoek hiernaar is echter nog nodig.

Histaminerijke voeding en de huid

Histamine maken we niet alleen zelf aan maar krijgen we ook via onze voeding binnen. Een teveel kan zorgen voor een overactieve afweerreactie met huiduitslag als gevolg. Een histamine-vrij dieet kan de klachten van constitutioneel eczeem verminderen. 9

Een histamine-vrij dieet is praktisch onmogelijk omdat het in veel voedingsmiddelen voorkomt. Daarom is een histamine-arm dieet beter toe te passen. Hierbij beperk je bepaalde voedingsmiddelen zoals varkensvlees, verschillende kazen, zuivel, groenten als tomaten en spinazie, alcohol, suiker, chocolade en bepaalde soorten citrusfruit.