Behandeling van Eczeem bij een Donkere Huid - Inzichten en Oplossingen

Literatuur en links

• huidziekten.nl
• MSF medical guidelines: skin-diseases
• Hamerlinck F, Swinkels O, Steenkamer Th en Boersma I. Etnische dermatologie. DCHG, Haarlem, 2016.
• Faber W & Hoop D de. Huid-gerelateerde symptomen in de tropen. Leidraad International Health. Bohn Stafleu van Loghum, 2006.
• Mukwende M, Tamonv P, Turner M (2020). A handbook of clinical signs in black and brown skin. St George University.
  Signalen en symptomen bij donkere huid, met uitleg en afbeeldingen.
• Huidziekten.nl: Huidtypen
• Muijsenbergh M van den & Oosterberg E. Zorg voor laaggeletterden, migranten en sociaal kwetsbaren in de huisartsenpraktijk.Etnische verschillen in huidziekten. Pharos, NHG, Utrecht, 2016. ISBN: 978-90-5793-265-6
• Hees C van & Naafs B. Common Skin Diseases in Africa – an illustrated guide, 3rd revised edition. Total Graphics BV, Os, ISBN: 978-90-808016-0-8
• Jackson-Richards D en Pandya AG. Dermatology Atlas for Skin of Color. Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 2014.
• Kelly AP en Taylor S. Dermatology for Skin of Color. McGraw-Hill Companies, 2006. ISBN: 978-0-07-164107-4
• JGZ-Richtlijn Huidafwijkingen. Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), 2012.
• Huidziekten.nl: Pseudofolliculitis Barbae

Huid, dermatologie, donkere huid, gepigmenteerde huid

Kleurverschillen

De huidskleur van mensen varieert van wit, via diverse schakeringen bruin, tot zwart. Dit hangt samen met de biologische achtergrond. De oude indeling van mensen in rassen (Kaukasisch, mongoloide, negroide) wordt steeds minder gebruikt. Er rusten psychologische bezwaren op en bovendien zijn mensen door ‘vermenging’ in onze multiculturele samenleving helemaal niet als zodanig in te delen. Het begrip etniciteit neemt de plaats in van het woord ras en heeft als voordeel dat de culturele achtergrond van mensen hierin meegenomen wordt. Bij het ontstaan van huidziekten kunnen de culturele achtergrond en gewoontes immers ook een rol spelen.

Het kleurverschil tussen een donkere en een lichte huid wordt vooral bepaald door de hoeveelheid melanine (organisch pigment) in de huid dat wordt gevormd door pigmentvormende cellen (melanocyten)) in de epidermis (opperhuid). Een donkere en lichte huid bevatten evenveel melanocyten. In een donkere huid zijn de melanocyten echter groter, ze zijn sterker vertakt en ze bevatten meer melanine (pigment) dat in zakjes (melanosomen) verpakt is. Melanocyten dragen melanosomen over aan keratinocyten, de bouwstenen van de huid. In een donkere huid liggen de grote melanosomen verspreid in de keratinocyt, in de lichte huid in groepjes. Het melanine in de epidermis beschermt een donkere gepigmenteerde huid tegen schade door uv-stralen. Daarbij is de hoornlaag ook nog compacter, waardoor uv-stralen minder snel doordringen. Dit beschermt tegen zonverbranding en de ontwikkeling van huidkanker, maar het voorkomt ook het diep doordringen van uv-straling naar de diepere lagen waar de vitamine D-synthese plaatsvindt. Toch zullen ook kinderen met een donkere huid moeten waken voor zonverbranding, vooral als de overgang qua klimaat groot is, bijvoorbeeld een vakantie in een tropisch land terwijl het kind in Nederland woont.

Wat zijn de mogelijke complicaties van atopisch eczeem ?

Doordat de huidbarriére bij atopisch eczeem minder goed werkt en daardoor de huid vaak stuk is ontstaan er gemakkelijker infecties.

• Bacteriële infecties. Er ontstaat een plotselinge verergering van het eczeem, met pusvorming en korstjes. De roodheid en zwelling kan daarbij toenemen. In sommige gevallen kan er zelfs een erysipelas ontstaan. Bij atopisch eczeem spelen de Stafylokokken bacteriën een belangrijke rol. Het blijkt dat in 90% van de gevallen deze bacterie uit de huid van atopische patiënten is te kweken. Lees meer : Stafylokokken infecties van de huid
  
• Virus infecties. De meest beruchte is het “eczema herpeticum”. Dit betreft een infectie met het herpes simplex virus (HSV). Hierbij zien we snel uitbreidende heldere, later pussige blaasjes, die vaak in groepjes bij elkaar liggen, overgaand in korstjes en schaafwondjes. Bij een eerste infectie met HSV is er ook vaak koorts, algemeen onwelbevinden en gezwollen lymfeklieren.
• Andere minder ernstige complicaties zijn: puistjes (folliculitis), schimmelinfecties, wratten en waterwratten (mollusca).
  

Oproep

Er is in 2022 veel onderzoek gedaan naar gezondheidsverschillen en ongelijkheid in de Nederlandse zorg.

• In maart kwam landelijk expertisecentrum Pharos met een rapport dat laat zien dat patiënten en cliënten met een migratieachtergrond niet altijd dezelfde behandeling krijgen als die zonder migratieachtergrond.
• Ook bij de presentatie van het programma van de Landelijk Coördinator tegen Discriminatie en Racisme komt dit naar voren.
• De Raad voor de Samenleving presenteerde een essay waarin de raad waarschuwt dat bij onvoldoende aandacht voor diversiteit en de risico's daarvan gezondheidsverschillen en ongewenste gezondheidseffecten zullen toenemen.
• Charifa Zemouri onderzocht discriminatie in de zorg voor Statera (wetenschappelijk instituut van Denk). Lees hier het rapport.

'Kennisgat moeten we dichten'

Dermatologenvereniging NVDV heeft sinds kort een diversiteitscommissie die hiermee aan de slag moet. "Door er meer opleiding over te geven, meer onderwijs over te geven, meer nascholing over te geven. En door het een apart plekje te geven in onze richtlijnen", zegt dermatoloog Van Hees van de NVDV.

Pharos en RVS zien ook een rol voor de overheid en de zorgsector. RvS: "De Rijksoverheid heeft een belangrijke rol in het stimuleren van meer onderzoek naar de rol van diversiteit in de zorg, en in het tegengaan van racisme en discriminatie in de praktijk. Werkgevers moeten meer aandacht besteden aan het inclusief werven van personeel en het actief bestrijden van discriminatie en racisme in de organisatie."

Wanneer dit probleem opgelost is, is niet duidelijk. Van Hees: "Ik hoop binnen een paar jaar. Ik hoop natuurlijk eerder. Gisteren, morgen. Maar dat zal wel, dat gaat natuurlijk even duren."

Wat zijn de klachten bij dyshidrotisch eczeem?

Een aanval van dyshidrotisch handeczeem begint typisch met het vrij plotseling ontstaan van groepjes diep in de huid gelegen gespannen blaasjes die met helder vocht gevuld zijn. Soms zijn de blaasjes slechts speldeknop groot, maar soms ontstaan ook grotere blaasjes die met elkaar kunnen samenvloeien tot blaren van wel 1-2 cm groot. Wanneer er sprake is van vele grotere blaasjes wordt er gesproken van pompholyx.
Er is meestal weinig felle roodheid van de huid.

De klachten bestaan aanvankelijk uit lichte jeuk of branderig gevoel. De blaasjes drogen meestal vanzelf in, hetgeen de huid stug kan maken. Soms leidt deze stugge huid tot de vorming van pijnlijke kloven. Als de blaasjes ingedroogd zijn schilferen deze geleidelijk af. De hele cyclus van het begin van de blaasjes tot het einde van het afschilferen duurt ongeveer 4 weken. Niet zelden ontstaat in de laatste fase weer een nieuwe episode met blaasjes.
Soms gaat het eczeembeeld over in een vorm van handeczeem met langdurig schilferen en kloven van de handpalmen.

Palmpel

In veel gevallen van dyshidrotisch handeczeem staan de blaasjes niet op de voorgrond. Hier treedt de schilfering op zónder dat de blaasjes aanwezig of duidelijk zichtbaar zijn geweest: deze vorm van handeczeem wordt ook wel ‘palmpel‘ genoemd. De medische term hiervoor is ‘dyshidrosis lamellosa sicca‘ genoemd.