Huiduitslag door antibiotica - Oorzaken, Symptomen en Behandeling

Antibiotica: werking, bijwerkingen & risico’s antibioticagebruik

Antibiotica (AB) zijn medicijnen die specifieke schadelijke bacteriestammen doden, waaronder ook IN het menselijk lichaam. Deze eigenschap verdient ontzag, want dankzij antibiotica kunnen potentieel dodelijke bacteriële infecties —waaronder hersenvliesontsteking, bacteriële sepsis (bloedvergiftiging) en longontsteking— effectief en gericht worden behandeld. Desalniettemin zijn antibiotica géén risicoloze of onschadelijke wondermiddelen. Sterker nog: antibiotica kunnen gevaarlijk zijn als er lichtvaardig mee wordt omgesprongen of als ze foutief worden gebruikt.

Hieronder 6 tips voor verantwoord antibioticagebruik, evenals de nodige uitleg over antibioticaresistentie…

Risico’s & bijwerkingen van antibioticagebruik

Over het algemeen zijn antibiotica relatief veilige geneesmiddelen. Bovendien kunnen antibiotica extreem nuttig en zelfs broodnodig zijn. Sterker nog: AB kunnen levens redden! De keerzijde is dat antibiotica opvallend vaak worden voorgeschreven terwijl daartoe niet of nauwelijks medische noodzaak of grondslag bestaat. Kortom: preventief & onterecht AB-gebruik, terwijl er niet of nauwelijks reden is tot verdenking van een bacterie… Onwijs jammer, want de nadelen en gevaren van antibiotica zijn serieus en divers:

• Onbehandeld blijven van ziekteverwekker: zolang er géén sprake is van een bacterie dient een antibioticum geen enkel nut. De patiënt zou wellicht gebaat zijn (geweest) bij een medicament dat ook echt werkzaam is tegen de daadwerkelijke ziekteverwekker, maar NIET is voorgeschreven. Helaas genieten antibiotica vaak de eerste keus, zelfs als daar geen flagrante aanleiding toe is.

• Bijwerkingen: antibiotica kennen (afhankelijk van soort en type) talloze bijwerkingen. Van maagdarmklachten tot zonlichtovergevoeligheid (PLE) tot schimmel en -gistinfecties… De volgende klachten en symptomen kunnen zich voordoen: maagpijn, maagkrampen, misselijkheid, braken, lage buikpijn, darmkrampen, diarree, chronisch verstoorde darmflora (PDS), zonverbranding, jeuk, eczemateuze huiduitslag, benauwdheid, koorts, hoofdpijn, flauwvallen, spruw, candida / candidose / candidiasis, achillespeesontsteking, overmatig haarverlies en allergische / anafylactische shock…

• Bacterieel onevenwicht: antibiotica doden doorgaans óók goede bacteriën, waaronder huidflora, mondflora, maagflora en vooral darmflora. Hierdoor treedt een disbalans c.q. onevenwicht op tussen goede en slechte bacteriën. Dit verstoorde evenwicht vergroot de kans op: gistinfecties, schimmelinfecties en bacteriële overgroei van resistente bacteriestammen. Ook kunnen door toedoen van deze dysbiose / dysbacteriose / dysbacteriosis darmklachten en huidklachten optreden.Daarnaast kunnen darmflora die breedspectrumantibiotica overleven zich ontwikkelen tot pathogene ziekteverwekkers.

Antibioticagebruik…

Als je in goede conditie verkeert en voldoende weerstand hebt, kan je lichaamseigen afweersysteem potentieel ziekmakende bacteriën eigenhandig de baas. Althans, tot op zekere hoogte en in zekere mate. Of je lichaam bacteriën op eigen kracht kan bestrijden, is (behalve van je weerstand) afhankelijk van de soort bacterie, diens eigenschappen, het aantal bacteriën en de locatie van de bacteriële broedhaard. Kan je lichaam een bacterie niet te lijf gaan, dan hebben artsen de keuze uit een heel scala aan antibiotica, elk met zijn specifieke werking. Aan de hand van de klachten van de patiënt (en soms met behulp van laboratoriumonderzoek) bepaalt de arts welk antibiotische middel het meest effectief zal zijn (bron)…

Voor genezing van een bacteriële infectie dankzij een antimicrobieel middel dient in beginsel aan een tweetal voorwaarden te worden voldaan:

• Gevoeligheid: het betreffende middel dient het oorzakelijk micro-organisme te kunnen doden (bacteriedodend AB) of de groei ervan te kunnen remmen (bacterieremmend AB)
• Bereikbaarheid: het betreffende middel moet de ontstekingshaard of het getroffen orgaan in afdoende mate kunnen bereiken

De gevoeligheid van bepaalde bacteriën jegens bepaalde antibiotica is voornamelijk afhankelijk van het type antibioticum dat wordt ingezet. (bron) Zo bestaan er opvallend krachtige en relatief zwakke antibiotica, evenals smalspectrum- en breedspectrumantibiotica. Hoe krachtiger een antibioticum, des te groter de werkzaamheid en des te zwaarder de bijwerkingen.

En hoe breder het spectrum, des te méér verschillende bacteriën worden geremd of vernietigd…

Bacterieremmende & bacteriedodende antibiotica

Elk soort antibioticum (ongeacht groep, klasse of subklasse) kan worden gekenmerkt als bacterieremmend óf bacteriedodend. Bacterieremmende oftewel ‘bacteriostatische’ antibiotica (doxycyline, tetracycline e.a.) zorgen ervoor dat bacteriën tijdelijk slechter zullen groeien en zich minder snel kunnen voortplanten c.q. vermenigvuldigen, zodat het lichaam de kans krijgt aan te sterken en de bacteriehaard eigenhandig te bestrijden. Bacteriedodende oftewel ‘bactericide’ antibiotica (penicilline, cefalosporine e.a.) beschadigen de celwand van bacteriën zodat ze daadwerkelijk sterven.

Tips voor veilig(er) antibioticagebruik…

Er zijn enkele praktische regels en richtlijnen dat kan worden gehanteerd indien je antibiotica gebruikt of een antibioticakuur volgt. Hierbij een opsomming ban adviezen en handvatten om antibiotica op een zo veilig mogelijk manier te gebruiken:

1. Wijk niet af van voorgeschreven antibioticagebruik

Wijk nimmer af van het antibioticagebruik dat je arts heeft voorgeschreven. Gebruik exact de voorgeschreven dosis, niet meer, maar ook niet minder. Sla nooit een inname over. En maak je antibioticakuur altijd af, zelfs als je klachten eerder verdwenen zijn dan verwacht…

Bactericide (bacteriedodende) antibiotica en bacteriostatische (bacterieremmende) antibiotica hebben een uiterst gecompliceerde werking, volg daarom altijd exact het voorschrift van je arts op.

2. Antibioticakuur altijd afmaken

Antibiotica worden veelal als kuur voorgeschreven, wat inhoudt dat het antimicrobiële medicament meermaals dient te worden ingenomen. Daarbij is het van cruciaal belang dat de voorgeschreven antibioticakuur helemaal wordt afgemaakt, zélfs als de klachten / symptomen eerder al zijn verdwenen. Want:

Dus maak een antibioticakuur te allen tijde af! Doe je dit niet, dan kunnen er ziekmakende bacteriën in het lichaam achterblijven. De kans dat deze achterblijvers op den duur antibioticaresistent worden neemt aanzienlijk toe! Overigens komen ook het ritme (qua doseringsintervallen) en de frequentie (totaalaantal innames) waarmee je voorgeschreven antibiotica inneemt vrij nauw.

Resistentie komt opvallend veel voor in derdewereldlanden. Veel mensen hebben daar namelijk te weinig geld om een hele kuur af te maken en/of sparen c.q. bewaren de helft van de capsules / tabletten uit voorzorg voor een volgende keer, terwijl ze nog niet helemaal genezen zijn. Kortom: maak antibioticakuren op en af! Ook al is het verleidelijk om te stoppen zodra je klachten zijn verdwenen.