Huiduitslag bij koorts - Oorzaken, Symptomen en Behandeling

Wat is roodvonk?

Roodvonk is een typische kinderziekte die bijna alleen maar voorkomt bij kinderen tussen de drie en acht jaar. Bij roodvonk krijgt je kind keelpijn, koorts en heeft het last van ruwe, rode huiduitslag. Oudere kinderen en jongvolwassenen kunnen ook roodvonk krijgen, maar dat is erg zeldzaam. Roodvonk is vervelend, maar kan gelukkig geen kwaad. Het gaat binnen tien dagen vanzelf weer over, meestal zonder dat medicijnen nodig zijn.

De symptomen die een kind met roodvonk heeft, verschillen afhankelijk van het aantal dagen dat je kind besmet is. Het verloop van de ziekte ziet er als volgt uit:

• Roodvonk begint met keelpijn, snel hoger wordende koorts (in sommige gevallen tot 40 ºC), minder eetlust, pijnlijke klieren in de hals, witte tong, overgeven en buikpijn.
• Na twee dagen ontstaat op de borst van je kind een rode uitslag die er ruw uitziet. De uitslag jeukt niet en verspreidt zich over het hele lichaam, met name naar de liezen en de oksels.
• Na drie dagen verandert de tong van je kind van wit naar rood, bobbelig en dik. Dit noemen we een frambozentong.
• Na drie tot vijf dagen daalt de koorts.
• Na acht dagen is de uitslag verdwenen.
• Na twee tot drie weken gaat bij sommige kinderen de huid vervellen. Dit gebeurt vooral bij de voeten en handen.

Anamnese en lichamelijk onderzoek

Bij een reiziger die koorts heeft, is systematisch onderzoek belangrijk. In de anamnese moet apart gevraagd worden naar de reis, het verblijf, eventuele bijzondere activiteiten en welke preventieve maatregelen de patiënt genomen heeft [tabel 1] . Het tijdpad moet goed in kaart worden gebracht. Ook de achtergrond van de reis is belangrijk, zeker bij migranten, omdat die vanwege de aard van hun verblijf vaak meer risico lopen op reizigersziekten. Bij het lichamelijk onderzoek moet er speciale aandacht zijn voor lever, milt, lymfomen en inspectie van de huid [tabel 2] . Patiënten die na een reis ernstig ziek zijn, zullen in de regel direct verwezen worden. In andere gevallen hangt het van de ervaring en kennis van de huisarts af of diagnostiek en behandeling in de eerste lijn verantwoord kunnen plaatsvinden.

Casus

De huisarts laat cito-bloedonderzoek verrichten: Hb 9,6 mmol/l, trombocyten 203 × 109/l, leukocyten 6,2 × 109/l, CRP < 5 mg/l. Malariaonderzoek (quantitative buffy coat) en denguesneltest (NS1-antigeentest) zijn beide negatief. De huisarts vraagt serologisch onderzoek aan naar dengue, chikungunya en rickettsiose. Er wordt een thoraxfoto gemaakt in verband met de hoest, maar hierop zijn geen afwijkingen te zien.

De dagen daarna blijft de patiënt flink ziek. Naast koorts zijn de belangrijkste klachten hoofdpijn, misselijkheid en artralgieën van vooral de grote gewrichten. Op de vijfde ziektedag ontwikkelt zich een grofvlekkig, confluerend maculopapulair exantheem op romp en extremiteiten [ figuur 1 en 2 ].

De koorts verdwijnt en acht dagen na het ontstaan van de klachten voelt patiënt zich beter. Wel houdt hij nog een maand of vier last van milde artralgieën die hem niet noemenswaardig hinderen in zijn dagelijkse activiteiten.

In onze casus was het serologisch onderzoek dat op de eerste ziektedag werd ingezet negatief voor dengue en chikungunya. Antistoffen van Rickettsia (IgG positief en IgM negatief) wezen op een vroeger doorgemaakte infectie, wat niet verwonderlijk was omdat de patiënt zijn jeugd in Afrika had doorgebracht en vaak naar de tropen reist. Herhaling van het serologisch onderzoek twee weken later liet een seroconversie zien voor chikungunya (IgM en IgG positief), maar de uitslag voor dengue was nog steeds negatief. Dit bevestigde de diagnose chikungunya.

Internetbronnen over koorts bij reizigers

Practice guidelines for evaluation of fever in returning travelers or migrants. Lausanne: FeverTravel project, 2012. http://www.fevertravel.ch, geraadpleegd juli 2013.

Huisarts-migrant.nl, informatie over onder andere reizigersgeneeskunde en ziektebeelden. Utrecht: Pharos, 2013. http://www.huisarts-migrant.nl, geraadpleegd juli 2013.

De oorzaken van koorts zijn voor elk werelddeel verschillend. Naast de kosmopolitische infecties zijn de meest voorkomende oorzaken, in grote lijnen, bij reizigers uit Zuid- en Zuidoost-Azië: dengue, buiktyfus, bacteriële enteritis, chikungunya en malaria tertiana ( P. vivax ), bij reizigers uit tropisch Afrika: malaria tropica, rickettsiose, bacteriële enteritis en acute schistosomiasis, en bij reizigers uit Midden- en Zuid-Amerika: dengue, malaria (tropica en tertiana) en buiktyfus.1920 Brucellose moet overwogen worden bij reizigers uit het Midden-Oosten.

Ook de incubatietijd van de verschillende infectieziekten is een belangrijk gegeven in de differentiaaldiagnose. Ziekten als dengue, chikungunya en rickettsiose hebben een korte incubatietijd, meestal enkele dagen tot maximaal twee weken. Een langere incubatietijd hebben bijvoorbeeld acute schistosomiasis, amoebenabces van de lever en infecties door een mycobacterium.

Huiduitslag bij corona / COVID-19

Sinds de uitbraak van het coronavirus in december 2019 in Wuhan, China, worden dermatologen geconfronteerd met huidafwijkingen die mogelijk in het kader van een coronavirus infectie kunnen passen. De naam die artsen aan een coronavirus infectie hebben gegeven is COVID-19.

De belangrijkste kenmerkende symptomen van COVID-19 zijn hoge koorts (boven 38.5 graden), droge hoest en toenemende benauwdheid. Maar wat als je daarbij huiduitslag ziet? Hoort deze bij de virusinfectie of staat het er helemaal los van?

Tot nu toe zijn de volgende soorten huidafwijkingen waargenomen die in verband worden gebracht met een coronavirus infectie:

1. Huiduitslag mogelijk gerelateerd aan een coronavirus infectie

De volgende huidafwijkingen, als ze samen met de klachten koorts, hoesten en benauwdheid voorkomen, kunnen een uiting zijn van een coronavirus infectie:

-Erythema exsudativum multiforme (afgekort EEM)

EEM begint vaak met een soort griepje met koorts. Daarna ontstaan er een of meerdere rode ronde plekken en verhevenheden die overgaan in typische ringvormige afwijkingen, die eruitzien als schietschijven. Deze worden ook wel “schietschijf laesies” of in het Engels “target-lesions” genoemd.

Bij urticariële vasculitis zien we paarsrode niet wegdrukbare vlakke plakkaten, waarbij er ook sprake is van een algehele malaise. Deze plakkaten zien we vooral aan de benen.

-Aspecifieke jeukende huiduitslag

Sommige patiënten ontwikkelen een meer aspecifieke huiduitslag zoals roodheid, rode bultjes, eczeemuitslag of gewoon jeuk met krabeffecten

2. Huiduitslag als gevolg van een geneesmiddelenreactie