Huidverzorging zonder microplastic - Natuurlijke alternatieven voor een gezonde huid

Microplastics in cosmetica

Zijn polymeren ook microplastics? Volgens organisaties als Beat the Microbead zijn niet alleen deze microbeads microplastics, maar geldt dat ook voor polymeren. Dit zijn stoffen die vaak toegevoegd worden aan cosmetica. Polymeren kunnen door de mens gemaakt worden, maar ze komen ook in de natuur voor. Voorbeelden daarvan zijn zijde (een eiwitpolymeer), wol, collageen, maar ook ons dna. Hoewel alle plastics polymeren zijn, zijn lang niet alle polymeren plastics. Niet alle polymeren in skincare zijn dus ook microplastics. Dit maakt het erg ingewikkeld.

Hoe herken je microplastics op de ingrediëntenlijst? Het is nog best lastig om microplastics te vinden op de ingrediëntenlijst van de verpakking. Microplastics ‘verschuilen’ zich achter behoorlijk wat namen. Deze bijvoorbeeld:

• Polyethylene • Polypropylene • Polyethylene Terephthalate • Polymethyl Methacrylate • Nylon

Maar let op, de toevoeging ‘poly-’ betekent niet automatisch dat het ingrediënt een plastic is. Elk plastic is een polymeer, maar niet elk polymeer is dus een plastic.

Hoe zit het met PEG-verbindingen? Veelgebruikte polymeren in cosmetica zijn PEG-verbindingen (PEG staat voor polyethylene glycol). Deze PEG-verbindingen zijn in water oplosbaar en zullen dus niet snel teruggevonden worden tussen het plastic afval in de zee. Polyethylene glycol klinkt als een plastic, maar is het dus niet.

Waarom cosmetica microplastics bevatten Waarom worden er microplastics toegevoegd aan skincare? Ik noemde al dat er vroeger plastic bolletjes in scrubs zaten. Dat is gelukkig tegenwoordig niet meer het geval: microbeads zijn inmiddels verboden in de EU. Nu worden daar natuurlijke scrubdeeltjes voor gebruikt zoals vruchtenpitten, bamboe en silica. Er zijn ook nog andere redenen om microplastics te gebruiken. Zo kunnen microplastics huidverzorging verdikken of stabiliseren. Ook maken microplastics actieve stoffen beter oplosbaar of zorgen ze ervoor dat het product fijner aanvoelt op je huid. Hoewel microplastics dus voordelen kunnen hebben voor cosmetica, zijn cosmeticabedrijven hard bezig om de microplastics te vervangen door meer natuurlijke grondstoffen.

Misvattingen microplastics in cosmetica

Microplastics in cosmetica kun je onder andere herkennen aan de volgende termen in de ingrediëntenlijst: polypropylene, polyethylene terephthalate en polymethyl methacrylate. Wat meteen opvalt is het woordje 'poly'. Wat verwijst naar polymeren.

Maar zoals ik hierboven ook al aangaf zijn bevatten microplastics polymeren, maar niet alle polymeren zijn microplastics. Om die reden vind ik niet dat je kunt zeggen dat alle polymeren verwijderd zouden moeten uit cosmetica.

Daarnaast zijn er ook producten waarbij de microplastic deeltjes dusdanig veranderen tijdens het gebruik, dat er geen sprake meer is van microplastics. Dit is bijvoorbeeld het geval bij nagellak.

Wat zijn microplastics en waarom zitten ze in cosmetica?

De definitie van de EU Tot op de dag van vandaag is er geen duidelijke definitie voor microplastics. De EU zegt er dit over: ‘Een polymeer-bevattend vaste stof, waaraan hulpstoffen of andere substanties kunnen zijn toegevoegd, met een grootte tussen de 1 nm en 5 mm. Polymeren die in de natuur voorkomen zijn uitgesloten, evenals polymeren die (biologisch) afbreekbaar zijn.’

Wat betekent biologisch afbreekbaar? Met biologisch afbreekbaar wordt bedoeld dat de stoffen (uiteindelijk) op natuurlijke wijze worden afgebroken door schimmels en bacteriën.

Dit zegt Beat the Microbead De organisatie Beat the Microbead hanteert een andere definitie dan de EU, namelijk ‘De term microplastic refereert normaal gesproken aan kleine, microscopische, vaste deeltjes gemaakt van een synthetisch polymeer. Ze zijn over het algemeen slecht (biologisch) afbreekbaar’. Hoewel deze organisatie microplastics dus als vaste deeltjes ziet, staat het vloeibare dimethicone toch op hun rode lijst. Dat komt doordat deze stof, een silicone, niet biologisch afbreekbaar is. Maar dat een ingrediënt niet biologisch afbreekbaar is, betekent nog niet dat het niet op een andere manier afbreekt. Zo blijkt uit studies dat dimethicone uiteindelijk toch afbreekt in het milieu. Verschillende organisaties hanteren dus verschillende definities. Dat maakt het beantwoorden van de vraag wat microplastics zijn lastig.

Verzorgingsproducten en het milieu

In verschillende persoonlijke verzorgingsproducten, zoals deodorant en haarlak, komen drijfgassen en oplosmiddelen voor. Dit zijn vaak vluchtige organische stoffen (VOS) die medeverantwoordelijk zijn voor smogvorming . Smog kan leiden tot klachten aan de luchtwegen. Ongeveer 5 procent van de totale uitstoot van VOS in Nederland komt van verzorgingsproducten.

De meeste schadelijke drijfgassen en oplosmiddelen komen vrij uit deodorant en haarlak verpakt in spuitbussen. Minder schadelijke deodorants zijn rollers, mechanische verstuivers en sticks: die bevatten geen drijfgas. Ook voor haarlak is er een milieuvriendelijker alternatief: een flesje met mechanische verstuiving.

Aftershave, parfums en nagellak remover bevatten veel oplosmiddelen. Maar omdat consumenten hiervan relatief weinig gebruiken, is hun aandeel in de totale uitstoot van VOS beperkt. Er zijn geen milieuvriendelijker alternatieven, om het milieu te ontlasten kun je het beste het gebruik van deze producten beperken.

Palmolie en ontbossing

In zeep, crèmes, lippenstift en tal van andere verzorgingsproducten zit palmvet (het vet van de oliepalm). Er is veel extra landbouwgrond nodig voor de teelt van palmolie. Vaak wordt daar bos voor gekapt, met name in tropische gebieden. Verschillende cosmeticabedrijven richten zich op 'goed gebruik' van palmolie. Het Wereldnatuurfonds heeft hierover een scorekaart uitgebracht.

Het woord smog is een samentrekking van de Engelse woorden smoke (rook) en fog (mist). Smog bestaat voornamelijk uit een verhoogde hoeveelheid ozon (O3) in de lucht. Lees meer over smog.

De fijnste microplastic-vrije verzorgingsproducten op een rij

Microplastic is niet alleen schadelijk voor het milieu, maar ook voor jezelf. Deze microplastic-vrije producten bieden een alternatief.

Zonder dat we het weten, bevatten veel van onze dagelijkse beautyproducten een aandeel microplastic. Dit microplastic heeft veel verschillende namen en staat vaak in ingewikkelde termen (Polymethyl methacrylate, anyone?) op de producten beschreven. Microplastics en microbeads zijn niet makkelijk afbreekbaar, waardoor ze uiteindelijk via je doucheputje in de zeeën en oceanen terechtkomen. Naar de effecten op het lichaam wordt op dit moment nog veel onderzoek gedaan. Tot nu toe weten we dat het klachten kan veroorzaken zoals hormoonverstoring, problemen aan de organen en ontwikkelingsachterstanden bij kinderen.

'Wat doen microplastics dan in je cosmetica?', horen we je denken. Microbeads in scrubs en tandpasta kennen we ondertussen wel en Nederland was dan ook het eerste land om deze in 2016 volledig te verbieden. Maar plastic in cosmetica beperkt zich hier zeker niet toe. Sterker nog: in bijna alle gevallen heb je het niet eens door dat je plastic op je huid smeert. De meest voorkomende soort plastic in cosmetica is namelijk in ‘filler-vorm’, oftewel opvulmateriaal. Het zorgt ervoor dat een crème lekker smeert, de textuur beter wordt en eigenlijk ook om het potje vol te krijgen. En: het is dus gewoon hartstikke vloeibaar.

Om het voor jou zo makkelijk mogelijk te maken, is er door de Plastic Soup Foundation een app ontwikkeld waarmee jij gratis kunt checken of jouw product microplastic bevat. De app Beat the Microbead herkent meer dan 500 verschillende microplastics en nog eens meer dan honderd twijfelachtige ingrediënten. Het enige dat jij hoeft te doen is de barcode scannen en voilà. Helpen? Dat kan! De Plastic Soup Foudation is een Crowdfunding gestart voor iedereen die zijn steentje bij wil dragen. #Nomoreplastic. In de tussentijd:

Hoe kom ik erachter of er microplastics in mijn verzorgingsproducten zit.

De microplastics die in verzorgingsproducten zitten worden door de cosmetica industrie microbeads genoemd. Wil je erachter komen of er ook microbeads in jouw verzorgingsproducten zitten dan kun je dit checken op de volgende manieren.

2. Check de ingrediëntenlijst op de verpakking van je verzorgingsproduct. Soms staat er al microbeads maar je kunt ook kijken of er iets inzit wat met poly begint, zoals bijvoorbeeld het veel voorkomende polyethyleen.

3. Kijk naar het keurmerk. Er zijn keurmerken die microbeads verbieden zoals bijvoorbeeld Nordic Ecolabel, demeter en NaTrue.

4. Ga op zoek naar merken die het logo ‘Zero Plastic Inside’ gebruiken. Een overzicht van de merken die geen microplastics gebruiken kun je vinden op Beat the Micro Bead. Hier vind je ook de volledige lijst van microplastics die beginnen met poly, en dat zijn er nogal wat!

Kijk vooral het filmpje hieronder om een duidelijk beeld te krijgen wat microplastics aanrichten.

Microplastics komen vrij bij het wassen van synthetische kleding, maar ze worden ook toegevoegd aan peelings, tandpasta en cosmetica. Een deel van de in het milieu aanwezige microplastics komt van slijtage, met name van autobanden, en het uiteenvallen van grotere stukken plastic afval.

Beat the microbeat is een app waarmee je producten kunt scannen om te zien of er plastic in het product zit.

Microplastics kun je in allerlei producten vinden. De lijst is te lang om op te noemen, maar ze zitten o.a. in veel verzorgingsproducten en cosmetica zoals tandpasta, shampoo, make-up. Maar ook in synthetische kleding, medicijnen, schoonmaakmiddelen, tapijt, waterflesjes en theezakjes.