Eczeem bij Ouderen - Oorzaken, Symptomen en Behandeling

Toets voor nascholing (verlopen)

Aan dit leerartikel was een toets gekoppeld waarmee je nascholingspunten kon verdienen.

• Jeuk is de meest voorkomende dermatologische klacht bij ouderen en kan een sterke negatieve invloed hebben op de kwaliteit van leven.
• Bij ouderen kan het moeilijk zijn om de oorzaak van het symptoom jeuk te herkennen, vanwege de brede differentiële diagnose en de frequente comorbiditeit en polyfarmacie.
• In de praktijk kan een indeling worden gebruikt in de categorieën ‘jeuk met zichtbare huidafwijkingen’ en ‘jeuk zonder zichtbare huidafwijkingen’, voor gerichte diagnostiek naar de onderliggende oorzaak.
• De meest voorkomende oorzaak van jeuk bij ouderen is een droge huid (xerosis cutis). In de eerste lijn is vaak sprake van jeuk door een huidaandoening en is een internistische oorzaak zeldzamer.
• Bij iedere oudere patiënt met jeuk wordt geadviseerd om, naast een oorzakelijke behandeling, een droge huid te behandelen met indifferente middelen en algemene jeukverlichtende maatregelen.
• Topicale therapeutische opties omvatten dermatocorticosteroïden, anti-inflammatoire middelen en lokale anesthetica. Systemische behandelingen bestaan uit onder andere antihistaminica, antidepressiva en anti-epileptica.

Altijd toegang tot alle publicaties van het NTVG?

Abonneer vandaag nog!

Neem het kennismakings­abonnement

Hoe ontstaat eczeem?

Verschillende factoren spelen een rol bij het ontstaan van eczeem. Constitutioneel eczeem wordt veroorzaakt door een complexe interactie van genen en omgevingsfactoren waarbij het immuunsysteem betrokken is. 1,2

De kans op het ontwikkelen van eczeem is groot wanneer één of beide ouders atopisch zijn (allergisch of gevoelig reageren op een niet levensbedreigende stof). Hierbij kan een bepaalde genmutatie in de huidcellen ervoor zorgen dat de huidbarrière verstoord raakt.

Bepaalde prikkels en stoffen uit de omgeving zorgen voor een overgevoelige reactie van de huid. Deze reactie kan een erfelijke component hebben, maar dat hoeft niet. De huid reageert bijvoorbeeld op warmte, transpiratie, droge lucht, wol of acryl, bepaalde voedingsmiddelen, huisstofmijt, zeep of chemicaliën in schoonmaakmiddelen. Ook kunnen er bepaalde factoren zijn die de kans op het ontstaan van eczeem kunnen vergroten.

Een verstoorde huidbarrière

Een verstoorde huidbarrière zorgt ervoor dat de huid meer vocht verliest en uitdroogt. 2 Daardoor is de huid minder goed beschermd en vatbaarder voor irriterende stoffen en allergenen. Deze kunnen de huid binnendringen waarna ontsteking en een overactieve immuunrespons volgt. 1 Het immuunsysteem ziet de onschuldige stof als indringer en reageert hier overdreven op. Stoffen als histamine komen vrij en zijn verantwoordelijk voor de typische eczeemklachten.

Eczeem en het darmmicrobioom

Een evenwichtig darmmicrobioom is ook van belang voor een gezonde huid. Mensen met constitutioneel eczeem hebben een lagere diversiteit van goede darmbacteriën en een grotere doorlaatbaarheid van de darm. 3

Goede darmbacteriën zoals Bifidobacterium en Lactobacillus hebben een beschermende werking bij ontstekingsziekten van de huid waaronder eczeem. Bifidobacterium bacteriën produceren korteketenvetzuren als butyraat die een gunstig effect hebben op de huidbarrière door het verminderen van ontstekingsfactoren. 4

Seborroïsch eczeem: symptomen, oorzaak en behandeling

Seborroïsch eczeem is een veel voorkomende, chronische of recidiverende vorm van eczeem die voornamelijk de talgklierrijke gebieden van de hoofdhuid, het gezicht en de romp aantast. Er zijn infantiele en volwassen vormen van seborroïsch eczeem. Deze goedaardige ontstekingsaandoening wordt soms geassocieerd met psoriasis en staat bekend als sebopsoriasis.

• 1 Wat is beborroïsch eczeem?
• 2 Zijn seborroïsch eczeem en roos hetzelfde?
• 3 Wie krijgt het?
• 4 Oorzaak van seborroïsch eczeem
• 5 Symptomen van seborroïsch eczeem
• 6 Onderzoek en diagnose
• 7 Behandeling van seborroïsch eczeem
  • • 7.0.1 Zelfzorg
    • 7.0.2 Medische behandeling
      • • 7.0.2.0.1 Seborroïsch eczeem op de hoofdhuid
        • 7.0.2.0.2 Seborroïsch eczeem in het gezicht en op het lichaam
        • 7.0.2.0.3 Ernstig seborroïsch eczeem
        

        Eczeem bij kinderen

        Eczeem is een bij kinderen veel voorkomende ontsteking van de huid. Ongeveer 20% van de kinderen in Nederland en België heeft er tijdens de kinderleeftijd kortere of langere tijd last van. De meest opvallende verschijnselen zijn roodheid en schilfering van de huid en vooral: jeuk!
        De aandoening is ‘aangeboren’: dat wel zeggen dat de aanleg voor eczeem al bij de geboorte aanwezig is. De ernst waarmee eczeem bij een kind zal optreden is echter niet alleen afhankelijk van aanleg: ook andere factoren zoals voeding, huisstof en huidverzorging kunnen een rol spelen bij eczeemklachten. Een andere naam voor constitutioneel eczeem is ‘ atopisch eczeem ‘.

        De verschijnselen van atopisch eczeem bij kinderen zijn afhankelijk van de leeftijd.
        – bij baby’s zie je vooral roodheid en schilfering op de wangen, achter de oren en op het behaarde hoofd.
        – in een iets latere fase gaat ook de huid in de knieholten, de elleboogsplooien, de huid bij de aanhechting van de oorlel en de nek meedoen. Constitutioneel eczeem bij heel jonge kinderen wordt ook wel dauwworm genoemd.
        – op de peuterleeftijd staat vooral het eczeem in de knieholten en elleboogsplooien op de voorgrond en doet het gezicht en behaarde hoofd minder vaak mee.

        Naast jeuk en roodheid treden vaak andere verschijnselen op: krabben op de jeukende plekken kan wondjes veroorzaken die geïnfecteerd kunnen raken met bacteriën. Hierdoor kunnen puistjes en nattende plekken ontstaan waar wondvocht uitkomt. De huid is ook extra gevoelig voor schimmelinfecties en virusinfecties. De bekende waterwratjes (mollusca contagiosa), die door een virus worden veroorzaakt, komen vaker, uitgebreider en langduriger voor bij kinderen met eczeem dan bij andere kinderen.

        Onze aanbeveling voor de passende huidverzorging bij eczeem in het gezicht

        Eczeem heeft een grote invloed op het welzijn van degenen die eraan lijden - vooral wanneer opvallende plekken zoals het gezicht zijn getroffen. DERMASENCE heeft de Vitop forte verzorgingslijn ontwikkeld met het unieke Vitop forte-complex van wede, aloë vera en groene thee wat een kalmerende werking heeft bij de droge, geïrriteerde huid die gevoelig is voor roodheid en jeuk.

        Een effectieve huidverzorgingsroutine voor eczeem in het gezicht begint met een milde reiniging. Onze DERMASENCE Vitop forte Cleansing foam behoudt de vochtbalans en de pH-waarde van de huid. De zeepvrije formule is bijzonder zacht voor de geïrriteerde huid.

        Een kleine skinhack: onze DERMASENCE Vitop forte Eye care kun je ook gebruiken voor de verzorging van eczeemgevoelige lippen!

        Bronnen

        • Darsow, U./ Raap, U./ Ständer, S. (2014): Atopic Dermatitis. In: Carstens, E./ Akiyama, T. (Hrsg.): Itch: Mechanisms and Treatment. Boca Raton (FL): CRC Press/Taylor & Francis.
        • Kieseritzky, K. (2019): Therapeutische Lichtblicke bei Neurodermitis. In: hautnah dermatologie. Band 35(50).
        • Tokura, Y./ Hayano, S. (2021). Subtypes of atopic dermatitis: From phenotype to endotype. In: Allergology International: Official Journal of the Japanese Society of Allergology, S. 1323-8930(21)00079-4.
        • Biedermann, T./ Schmitt, J./ Werfel, T. (2015): Atopische Dermatitis. In: Hautarzt. Band 55, S. 82-83.
        • Bieber, T. (2010): Atopic Dermatitis. In: Ann Dermatol. Band 22(2), S. 125-137.
        • Kim, J./ Kim, B. E./ Leung, D. (2019): Pathophysiology of atopic dermatitis: Clinical implications. In: Allergy and Asthma proceedings. Band 40(2), S. 84-92.
        • Kapur, S./ Watson, W./ Carr, S. (2018): Atopic Dermatitis. In: Allergy, Asthma & Clinical Immunology. Band 14(52), S. 43-52.
        • Georgakopoulou, E./ Loumou, P./ Grigoraki, A./ Panagiotopoulos, A. (2021). Isolated lip dermatitis (atopic cheilitis), successfully treated with topical tacrolimus 0.03%. In: Med Oral Patol Oral Cir Bucal. Band 26(3), S: e357-60