Wat Zijn de Oorzaken van Eczeem?

Eczeem oorzaak 8: Een verstoorde darmflora, veroorzaakt door te weinig vezels, teveel simpele koolhydraten en langdurige stress

Heeft u wel eens gehoord van de “darm-huid-connectie” (Engels: gut-skin axis)?

Deze term wijst op een onmiskenbare relatie tussen de gezondheid van onze darmflora en de gezondheid van onze huid.

De darm-huid-connectie houdt in dat de darmflora met de huid communiceert. Dit geschiedt via complexe interacties met het immuunsysteem om ontstekingen te reguleren.

Er is een duidelijk verband gevonden tussen een ongunstige, minder diverse darmflora (met overgroei van “slechte” bacteriën, schimmels of gist) en eczeem.

Een verstoorde darmflora houdt een op hol geslagen immuunsysteem in stand, en daarmee ook een continue “laaggradige” (sluimerende) ontsteking in het lichaam én in de huid.

Een dieet rijk aan volwaardige voeding met veel oplosbare vezels helpt de slijmbarrière van de darm dik en gezond te houden. Het standaard westerse dieet kan die beschermende darmbarrière echter aantasten.

Bacteriën hebben in het algemeen de voorkeur voor koolhydraten boven eiwitten en vetten als primaire energiebron.

Het is dus verstandig om je consumptie van simpele koolhydraten (suiker) en zetmeel te beperken. Onverteerbare koolhydraten (vezels) zijn echter wél belangrijk voor het goed functioneren van de darmen en dus voor het immuunsysteem. Eet dus zoveel mogelijk onbewerkte voeding in plaats van westerse gemaksvoeding.

Andere oorzaken van een verstoorde darmflora die kunnen bijdragen aan eczeem zijn: langdurig gebruik van maagzuurremmers, alcohol, antibiotica, corticosteroïden, anticonceptiepil, maar ook langdurige stress, bijnieruitputting, trage schildklier, verminderde werking van de spieren in de dunne darm en/of het ventiel tussen dunne en dikke darm, divertikels (zakvormige uitstulpingen in de darm), en vervuiling van voedsel met zware metalen en bestrijdingsmiddelen.

Welke factoren kunnen atopisch eczeem verergeren?

Constitutioneel eczeem is een aandoening waar een aangeboren aanleg voor bestaat. Toch zijn er bepaalde factoren die het eczeem kunnen verergeren:

vette zalven

door de huid in een goede conditie te houden krijgt eczeem minder kans. De huid consequent goed vet houden (waardoor het vochtgehalte in de huid op peil gehouden wordt) is dus erg belangrijk. Een goed vettend product dat eventueel naast de vette zalf gebruikt kan worden is Groninger badlotion. Deze helpt tijdens en na het douchen of badderen de huid goed vet te houden. Groninger badlotion is zonder recept bij de apotheek verkrijgbaar.

corticosteroïden

corticosteroidzalf (‘hormoonzalf’) heeft twee goede effecten op het eczeem. In de eerste plaats wordt de ontsteking in de huid onderdrukt, zodat de roodheid afneemt en in de tweede plaats werkt het ook jeukstillend. Hormoonzalven zijn erg effectief tegen eczeem, maar kunnen niet onbeperkt worden gesmeerd omdat het bij langdurig, onafgebroken gebruik de huid dun kan maken. Bovendien neemt de effectiviteit van hormooncremes dan af. Als u de zalf echter volgens de voorschriften van de arts toepast is de kans op het ontstaan van bijwerkingen zeer klein. Vooral wanneer een afwisselend schema wordt gebruikt (enkele dagen per week achtereen smeren en dan weer enkele dagen niet) zijn de risico’s op problemen klein.

calcineurine-remmers (zalf en crème)

deze producten kunnen de ontstekingsreactie van eczeem remmen en zij bevatten geen corticosteroïd. Dit zijn tacrolimus zalf en pimecrolimus crème:

pimecrolimuscrème heeft een werking en toepassing die in grote lijnen vergelijkbaar is met tacrolimus zalf. Pimecrolimus crème (merknaam: Elidel ®) is sinds 2003 in Nederland op recept verkrijgbaar en kan eveneens worden toegepast bij eczeempatienten van 2 jaar en ouder. Pimecrolimus crème is bedoeld voor mild- tot matig ernstig constitutioneel eczeem.

Hoe kunt u eczeem herkennen?

Afhankelijk van de eczeemvorm zijn de uitingen en de plek verschillend. Hieronder volgt per eczeemvorm de verschijnselen.

Constitutioneel of atopisch eczeem

Dit is de meest voorkomende vorm. Dit eczeem heeft een erfelijke component. Het eczeem is als volgt te herkennen:

• Het kan overal ophet lichaam voorkomen
• Het gaat gepaard met (extreem, gekmakende) jeuk
• Het kan al in de babytijd ontstaan (dauwworm), maar is niet leeftijdgebonden
• Het geeft roodheid, zwelling, blaasjes, bultjes, natten, korstjes, schilfering en vergroving van de huid
• Bij volwassenen in de elleboogplooien, knieholten, op handen en voeten,
• Het heeft een wisselend beloop
• Over het algemeen heeft u een droge huid

Seborroïsch eczeem

Dit eczeem komt vaak voor. Het komt net wat vaker bij mannen dan bij vrouwen voor. De verschijnselen zijn:

• Jeuk met of gelige plekjes die schilferen
• Vaak op het gelaat, neus, op het hoofd, wenkbrauwen, wimpers, baardstreek, of rond de oren
• Het verergert bij stress, kou en droogte
• Het verergert door het dragen van hoofdbedekking, petten

• Rode jeukende uitslag met schilfers, bultjes, blaasjes, kloofjes of korstjes daar waar de huid in aanraking met het product is geweest
• Soms is de huid gezwollen.

Acrovesiculeus eczeem of blaasjes eczeem

Dit eczeem is soms het gevolg van een schimmelinfectie aan de voeten of in de lies. De kenmerken zijn.

• Jeukende heldere blaasjes en soms zelfs grote blaren in de handpalmen, tussen de vingers en/of voetzolen en tenen.

Nummulair eczeem

Dit is een chronisch eczeem. Het kenmerkt zich door:

• Muntvormige rode schilferige plekken, bultjes met schilfers die kunnen samen vloeien tot grotere plekken
• Soms korstjes met kloofjes
• Meestal op de benen
• Komt bij jong volwassenen eerdere bij vrouwen voor
• Komt bij ouderen eerder bij mannen voor
• Komt vaker tijdens de koude maanden voor

Kan ik zelf iets doen tegen eczeem en jeuk?

• Voorkom krabben, hoe moeilijk dat ook is. Krabben houdt het eczeem in stand of verergert het
• Houd uw nagels kort
• Houd een jeukdagboek bij
• Zoek afleiding wanneer u jeuk hebt
• Zorg ervoor dat de huid vet soepel blijft
• Kies ongeparfumeerde huidproducten
• Ga niet te lang in bad of onder de douche en zorg dat het water niet te warm is, handwarm 37°C
• Gebruik geen zeep
• Gebruik neutrale wasmiddelen
• Draag luchtige katoenen kleding, voorkom wol en ruwe vezels, voorkom synthetische kleding
• Voorkom stress

De arts heeft keuze uit meerdere behandelingen deze is vanzelfsprekend afhankelijk van het soort en de ernst van het eczeem, de ernst van de klachten inclusief de jeuk. Bij eczeem is de huidbarrière verstoord. De houdt minder goed vocht vast, droogt sneller uit met als gevolg dat de huid minder goed beschermt is tegen schadelijke stoffen.Bij milde vormen van eczeem kan de arts kiezen voor een vette zalf of crème waar geen medicijnen inzitten om het vochtgehalte van de huid te verhogen en de huid minder droog en weer soepel te maken. Branderige rode plekken, kloofjes en jeuk verminderen. Bij nattend eczeem gaat de voorkeur uit naar een crème basis, bij droog eczeem naar zalf of vetcrème.

De volgende producten komen in aanmerking:

• Cetomacrogolcrème FNA (nattend eczeem)
• Lanettecrème FNA
• Vaselinecetomacrogolcrème FNA
• Cetomacrogolzalf FNA
• Vaselinelanettecrème FNA
• Lanettezalf FNA (droog eczeem)
• Koelzalf FNA
• Paraffine/vaseline zalf FNA

Medicijnen

Wanneer de niet-medicamenteuze zalven en crèmes niet voldoende helpen zal bij een matige vorm van eczeem gekozen worden voor een lokale therapie met corticosteroïden uit een zo laag mogelijke klasse. Deze zijn naar sterkte ingedeeld in 4 klassen: klasse 1 is de lichtste klasse, klasse 4 de sterkste. Bij nattend eczeem gaat de voorkeur uit naar een corticosteroïd op crème basis, bij droog eczeem op vette basis (zalf of vetcrème):