Tropische Ziekten en Huiduitslag - Herkennen en Behandelen van Tropische Huidproblemen

Het muggenseizoen wordt langer

De oorzaak van die toename? Tropische steekmuggen die zich steeds beter voelen in onze streken.

Vroeger belandde er ook wel eens een Aziatische tijgermug (aedes albopictus) of gelekoortsmug (aedes aegypti) in Europa met de vrachtwagen of het vliegtuig. Maar die legde dan steevast het loodje tijdens de winter. Nu de Europese winters milder worden en de zomers warmer, overleven die muggen steeds gemakkelijker. Zo zijn er nu populaties die zichzelf in stand kunnen houden in het zuiden van Europa. Die breiden zich jaar na jaar verder uit naar het noorden, het westen en het oosten.

Bij ons is de Aziatische tijgermug al aangetroffen, die dengue, chikungunya en zika kan verspreiden. Maar ze overwintert voorlopig nog niet. In onze buurlanden Duitsland en Frankrijk is dat wel al het geval.

De gelekoortsmug is dan weer terug van weggeweest. Die was in de jaren '60 verdwenen in Europa, maar heeft nu opnieuw voet aan de grond gekregen in Cyprus. Het ECDC noemt zijn terugkeer "onrustwekkend" wegens "zijn voorkeur om mensen te prikken" en omdat hij erg gemakkelijk ziekten verspreidt.

Westnijlvirus en dengue in opmars in Europa: zo kan je je ertegen beschermen als je deze zomer naar het zuiden trekt

In Europa breken er steeds meer tropische ziekten uit die worden verspreid door muggen, zoals dengue en westnijlvirus. Daarvoor waarschuwt het Europese Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). Door de mildere winters en warmere zomers vestigen die tropische muggensoorten zich ook bij ons. Wie deze zomer op vakantie gaat naar Zuid- of Oost-Europa, neemt best zijn voorzorgen.

Het is maar 1 voorbeeld van hoe snel tropische ziekten zich momenteel vestigen in Europa. Ook het westnijlvirus zit in de lift. Het aantal lokale besmettingen lag vorig jaar weliswaar lager dan in 2022 (713 tegenover 1.133), maar de regionale verspreiding van het virus zelf piekt opnieuw, na enkele mindere jaren. Het komt nu voor in 123 regio's in 9 EU-landen.

Dat het hier om lokale besmettingen gaat, is van bijzonder belang. Het betekent immers dat die besmetting in Europa zelf plaatsvond, in plaats van dat een besmette reiziger die meebracht naar huis. Die tropische ziekten worden dus steeds meer "inheemse" Europese ziekten.

Malaria altijd uitsluiten

Koorts na een bezoek aan de tropen kan een eerste uiting zijn van een levensbedreigende infectie. Malaria tropica ( Plasmodium falciparum ) moet altijd dezelfde dag nog worden uitgesloten, wanneer koorts optreedt na een bezoek aan een endemisch gebied, óók wanneer de patiënt malariaprofylaxe heeft gebruikt.21 Andere infecties met een potentieel fataal beloop zijn buiktyfus, hemorragische virale koorts (waaronder dengue), leptospirose, Oost-Afrikaanse slaapziekte en amoebenabces van de lever.

Het klachtenpatroon bij malaria is vaak aspecifiek, daarom is bij een patiënt met koorts altijd diagnostiek naar malaria nodig, ook als de klachten een andere diagnose suggereren (hoesten en dyspneu, of buikpijn en diarree). Dubbelinfecties komen voor, dus malaria moet zelfs nog uitgesloten worden als er al een andere focus voor de infectie gevonden is. Herhaal het onderzoek de volgende dag als de test negatief is. De gebruikte test verschilt per laboratorium, de gouden standaard is nog steeds een dikke druppel preparaat met bloeduitstrijk, ook al is deze in sommige centra vervangen door de quantitative buffy coat . Steeds vaker worden ook malaria-antigeentests gebruikt, maar deze mogen vooralsnog niet als enige test voor de malariadiagnostiek gebruikt worden. Malaria tropica uit zich in de regel binnen twee maanden na vertrek uit een malariagebied of het beëindigen van de malariaprofylaxe. Malaria door P. vivax en P. ovale kan zich nog maanden tot jaren na terugkeer openbaren. Indien koorts optreedt binnen een week na aankomst in een malariagebied is malaria onwaarschijnlijk.

Huiduitslag of huidziekte?

In de inleiding werd al aangegeven dat huiduitslag geen medische term is en er ook geen vaste definitie van bestaat. Het verschil tussen het begrip huiduitslag en huidziekten is dan ook niet heel scherp gedefinieerd, maar algemeen wordt geaccepteerd dat huidziekten in eerste instantie hun oorzaak vinden in de huid zélf. Sommige huidziekten kunnen soms zo snel opkomen en zulke grote huiddelen bedekken dat ze wel eens kunnen lijken op ‘huiduitslag’. Voorbeelden hiervan zijn psoriasis guttata, en pityriasis rosea. Ook sommige infecties kunnen wel eens worden aangezien voor huiduitslag, zoals bijvoorbeeld pityriasis versicolor (een oppervlakkige gistinfectie van de huid). Ook galbulten kunnen soms in korte tijd over een groot deel van de huid ontstaan en in die zin ook als een vorm van huiduitslag gezien worden.

Raadpleeg bij elke huiduitslag die u niet met zekerheid kunt herkennen uw (huis)arts! Dit geldt al helemaal voor vormen van huiduitslag die met algemene ziekteverschijnselen gepaard gaan!

Aan huiduitslag gerelateerde onderwerpen

Literatuur
Korman A et al: Viral exanthems: An update on laboratory testing of the adult patient. J Am Acad Dermatol. 2017 Mar,76(3):538-550
Keighley CL et al: Viral exanthems. Curr Opin Infect Dis. 2015 Apr,28(2):139-50