Wat zijn de oorzaken van eczeem?

Eczeem oorzaak 9: Een lekkende darm, veroorzaakt door glutenintolerantie, langdurig gebruik van geneesmiddelen en alcohol

We zagen al dat onze darmflora via complexe interacties met ons immuunsysteem “communiceert” en ontstekingen reguleert (darm-huid-connectie). Zodoende heeft onze darmflora een indirect effect op de gezondheid van onze huid.

Maar de darmflora kan ook een directer effect op de huid hebben:

De darmwand van de dunne en dikke darm bestaat uit een enkele, dunne laag cellen die de darminhoud scheiden van de bloedvaten. De darmwand fungeert als barrière en bepaalt welke stoffen mogen worden toegelaten tot je bloedsomloop om te worden getransporteerd naar je organen (inclusief je huid), en welke niet.

In je darmwand zitten kleine openingen. Deze worden tight junctions genoemd. Je kunt ze vergelijken met de gaatjes van een zeef. Ze laten water en voedingsstoffen door, maar blokkeren de doorgang van te grote brokken onverteerde voedselresten en schadelijke stoffen.

Als je een lekkende darm hebt, wordt het slijmvlies van de darmwand steeds meer beschadigd door kleine ontstekingen. Daardoor kunnen bovendien de “goede” darmbacteriën steeds minder goed aanhechten, zodat ook de bacteriële barrière verzwakt.

Hierdoor worden de tight junctions van de darm steeds losser en wordt de darm steeds “lekker”. Sommige gaatjes van de “zeef” zijn te groot geworden. Met andere woorden: de doorlaatbaarheid van de darm voor ongewenste stoffen wordt steeds groter.

Zo beland je ongemerkt in een vicieuze cirkel waarbij de kwaliteit van de darmwand steeds verder achteruit gaat en er steeds meer ongewenste openingen in de darmwand ontstaan.

Het gevolg van de lekkende darm is dat er letterlijk meer ongewenste stoffen door de darmwand passeren en de bloedbaan in sijpelen: stoffen die niet in de bloedbaan thuishoren maar normaliter via de ontlasting het lichaam zouden moeten verlaten of nog niet klaar zijn om te worden opgenomen. Denk hierbij aan onverteerde voedselresten, gifstoffen, bacteriën, parasieten, schimmels en andere ziekteverwekkers.

Welke voeding wel bij eczeem

Naast het vermijden van bepaalde voeding kan de juiste voeding ook helpen om eczeemklachten te verlichten. Een gezond en gevarieerd voedingspatroon is hierbij belangrijk. Let wel op eventuele intoleranties en allergieën.

Vers, onbewerkt en biologisch

Door te kiezen voor voeding die vers, onbewerkt en biologisch is verklein je de kans op het binnenkrijgen van te veel ongezonde vetten, suiker, gifstoffen als pesticiden en voedseladditieven. Bovendien vergroot je hiermee de inname van belangrijke vitaminen en mineralen voor de huid zoals B-vitamines, vitamine C, vitamine E en zink.

Voeding voor de darmen: probiotica en vezels

Om het darmmicrobioom te ondersteunen is het belangrijk om voeding te consumeren die rijk is aan goede bacteriën, oftewel probiotica. Denk hierbij aan gefermenteerde voeding als zuurkool, kefir, kimchi, miso, tempé, kombucha en gefermenteerde zuivelproducten.

Daarnaast dien je voldoende vezels binnen te krijgen, zo’n 30 tot 40 gram is het advies. 10 Vezels vormen de voeding voor de goede darmbacteriën en zijn ruim vertegenwoordigd in groente, fruit, noten, zaden, volle granen en peulvruchten.

De juiste vetzuren: omega 3

Omega 3 is een belangrijk vetzuur voor de huid vanwege zijn beschermende werking en gunstige invloed op het behoud van een gehydrateerde huid. 11 Bovendien hebben omega 3-vetzuren een ontstekingsremmende werking op de huid en kunnen het risico op het ontstaan van eczeem verkleinen. 12,13

Omega 3 vind je voornamelijk in vette vis, schaal- en schelpdieren. De plantaardige vorm ALA, dat het lichaam in geringe mate omzet naar de omega 3-vetzuren EPA en DHA, komt voor in hennepzaad, lijnzaad en walnoten.

De juiste vetzuren: GLA

Andere ontstekingsremmende voeding

Om de ontstekingsactiviteit in de huid te verminderen kun je ook de inname verhogen van voeding dat rijk is aan anthocyaninen. 15 Goede bronnen van anthocyaninen zijn fruit als blauwe bessen, bramen, kersen, zwarte bessen, maar ook rode kool, moerbeien en zwarte sojabonen. Bovendien werken knoflook, kurkuma en gember ontstekingsremmend.

Eczeem oorzaak 8: Een verstoorde darmflora, veroorzaakt door te weinig vezels, teveel simpele koolhydraten en langdurige stress

Heeft u wel eens gehoord van de “darm-huid-connectie” (Engels: gut-skin axis)?

Deze term wijst op een onmiskenbare relatie tussen de gezondheid van onze darmflora en de gezondheid van onze huid.

De darm-huid-connectie houdt in dat de darmflora met de huid communiceert. Dit geschiedt via complexe interacties met het immuunsysteem om ontstekingen te reguleren.

Er is een duidelijk verband gevonden tussen een ongunstige, minder diverse darmflora (met overgroei van “slechte” bacteriën, schimmels of gist) en eczeem.

Een verstoorde darmflora houdt een op hol geslagen immuunsysteem in stand, en daarmee ook een continue “laaggradige” (sluimerende) ontsteking in het lichaam én in de huid.

Een dieet rijk aan volwaardige voeding met veel oplosbare vezels helpt de slijmbarrière van de darm dik en gezond te houden. Het standaard westerse dieet kan die beschermende darmbarrière echter aantasten.

Bacteriën hebben in het algemeen de voorkeur voor koolhydraten boven eiwitten en vetten als primaire energiebron.

Het is dus verstandig om je consumptie van simpele koolhydraten (suiker) en zetmeel te beperken. Onverteerbare koolhydraten (vezels) zijn echter wél belangrijk voor het goed functioneren van de darmen en dus voor het immuunsysteem. Eet dus zoveel mogelijk onbewerkte voeding in plaats van westerse gemaksvoeding.

Andere oorzaken van een verstoorde darmflora die kunnen bijdragen aan eczeem zijn: langdurig gebruik van maagzuurremmers, alcohol, antibiotica, corticosteroïden, anticonceptiepil, maar ook langdurige stress, bijnieruitputting, trage schildklier, verminderde werking van de spieren in de dunne darm en/of het ventiel tussen dunne en dikke darm, divertikels (zakvormige uitstulpingen in de darm), en vervuiling van voedsel met zware metalen en bestrijdingsmiddelen.

Eczeem oorzaak 1: Erfelijke aanleg voor een tekort aan een huideiwit en een overgevoelig immuunsysteem (inside-out theorie)

De aanleg voor eczeem – en de primaire oorzaak – begint al nadat het zaadje het eitje heeft bevrucht en de embryo begint te groeien! Zogenaamd atopisch of constitutioneel eczeem wordt namelijk erfelijk – via het DNA – overgedragen en kan al snel na de geboorte tot uiting komen.

Veel mensen met eczeem een hebben een mutatie van het gen dat de productie van het huideiwit filaggrine (filament aggregating protein) aanstuurt. Hierdoor ontstaat een tekort aan dit eiwit in de huid, wat weer leidt tot:

• een verzwakte huidbarrière,
• een uitgedroogde huid.

Door de verstoorde huidbarrière kunnen water en voedingstoffen van binnenuit naar buiten ontsnappen.

Andersom kunnen irriterende stoffen, micro-organismen en allergenen gemakkelijker van buitenaf de verzwakte, uitgedroogde huid binnendringen en ongewenste ontstekingsreacties veroorzaken.

Dit maakt de huidbarrière nog zwakker en de huid nog droger!

Andere genen zijn weer betrokken bij het ontstaan van het overgevoelige afweersysteem bij eczeem. Bij mensen die een erfelijke aanleg hebben voor eczeem (en vaak ook te kampen hebben met allergieën) reageert het immuunsysteem overgevoelig op de binnendringers.

Dergelijke mutaties (afwijkingen) in verschillende genen maken de kans op het krijgen van atopisch eczeem zeer groot. De oorzaak van deze erfelijke vorm van eczeem komt dus van ‘binnenuit’. Dit is de inside-out-theorie.