Wat U Moet Weten Over Huidkanker op de Vinger

Zelfcontrole op huidkanker

Huidkanker is om verschillende redenen een bijzondere groep binnen de kankersoorten. Het komt ten eerste heel veel voor: één op de vier Nederlanders zal op een gegeven moment in het leven huidkanker ontwikkelen. Ten tweede is huidkanker een vorm van kanker die aan de oppervlakte van het lichaam ontstaat en daarom in een vroeg stadium kan worden ontdekt, ook door uzelf. En hoe eerder het ontdekt wordt, hoe kleiner het risico op grote operatieve ingrepen. En in het geval van agressieve vormen van huidkanker wordt door vroege ontdekking de kans op uitzaaiing aanzienlijk kleiner. Alle reden dus om regelmatig de huid zelf te controleren!

De ene persoon heeft meer risico op het ontwikkelen van huidkanker dan de ander. Uiteraard doen vooral mensen met een verhoogd risico op huidkanker er goed aan hun huid regelmatig na te lopen. Maar gezien de kleine tijdsinvestering (ongeveer 10 minuten per controle) en de grote mogelijke gezondheidswinst die het kan opleveren zou de drempel voor iedereen laag moeten zijn om periodiek een zelfcontrole van de huid uit te voeren.

Huidkanker (Basaalcelcarcinoom)

Op grond van onderstaande kenmerken van het basaalcelcarcinoom adviseert uw arts u over de behandeling:

• groeiwijze: wordt door de patholoog onder de microscoop bepaald.
• grootte: een tumor groter dan 2 cm heeft een hoger risico
• plaats: een tumor in het gezicht op bv. oren of neus heeft een hoger risico
• eventuele eerdere behandelingen en algemene medische voorgeschiedenis

In de meeste gevallen zal een basaalcelcarcinoom onder plaatselijke verdoving operatief worden verwijderd. Andere behandelmogelijkheden zijn celdodende zalven (5-FU creme, Imiquimod), vloeibare stikstof, photodynamische therapie (PDT) en bestraling (radiotherapie). Uw dermatoloog kan uitleggen wat de voor- en nadelen zijn van de verschillende behandelingen. Bij de behandeling wordt gestreefd naar een optimaal cosmetisch resultaat en het behouden van de functie.

De zelfcontrole

Uiteraard is het voor optimale controle van bepaalde delen van de huid (rug, nek, behaarde hoofd) makkelijker als die door een partner worden geïnspecteerd. Maar toch is het ook goed mogelijk om geheel zelfstandig de controle uit te voeren. Het onderstaande schema is een voorbeeld van een schema dat u zou kunnen volgen om dat te doen. Nodig zijn: een staande spiegel, een handspiegel en eventueel een föhn. Noteer de plekken die u opvallen of maak er een foto met de smartphone.

Stap 1 – het gezicht
Controleer voor de spiegel het gezicht. Kies een vaste volgorde: eerst het voorhoofd, de slapen, de neus, de lippen, de wang en de hals. Controleer de oren, zowel de voorkant als de achterkant. Gebruik hiervoor de handspiegel. Kijk ook naar de binnenzijde van de lippen en het wangslijmvlies

Stap 2 – armen en handen
Controleer eerst de linker- en vervolgens de rechterarm. Kijk de vingers, de handrug en de handpalm goed na. Vervolgens de onderarm en de bovenarm. Eerst de strekzijde en vervolgens de buigzijde.

Stap 3 – schouders, borst en buik
Doe dit voor de staande spiegel. Vrouwen mogen niet vergeten ook de onderzijde van de borsten en de plooi onder de borsten te controleren.

Stap 4 – oksels en flanken
Dit gebied wordt gecontroleerd door de armen een voor een boven het hoofd te tillen en te draaien voor de staande spiegel.

Stap 5 – nek en rug
Controleer, voor de staande spiegel, met behulp van de handspiegel de nek en de rug zo goed mogelijk.

Stap 6 – billen en achterzijde benen
Ook dit deel van het onderzoek wordt met beide spiegels uitgevoerd. Doe eerst de linker-, daarna de rechterzijde.

Wanneer is de kans op huidkanker-ontwikkeling duidelijk hoger?

Al eerder huidkanker gehad
Wanneer iemand al eerder huidkanker heeft gehad is ook dat een belangrijke voorspeller voor het ontwikkelen van nieuwe huidkankers in de toekomst. Als u in de recente voorgeschiedenis huidkanker heeft gehad komt u waarschijnlijk voor een periodieke controle bij de huisarts of de dermatoloog. Het is nuttig om tussen deze controles door ook zélf goed te inspecteren.

Het hebben van (veel) moedervlekken
Mensen met veel moedervlekken hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een melanoom. Mensen met meer dan 100 gewone moedervlekken of 5 of meer atypische moedervlekken (zie voor uitleg de moedervlekken-folder) komen volgens de richtlijn in aanmerking voor een jaarlijkse huidinspectie bij de dermatoloog. Zij doen er echter goed aan om ook tussen de jaarlijkse ‘officiële’ controles door de huid zelf met regelmaat te controleren. Maar ook als u moedervlekken hebt maar niet aan de criteria voor de jaarlijkse check-up voldoet is het goed om de huid zélf helemaal na te lopen.

Erfelijke aanleg voor huidkanker
Sommige mensen hebben een genetische aanleg om huidkanker te ontwikkelen. Vooral de genmutaties die een verhoogd risico op melanoom veroorzaken worden steeds meer in kaart gebracht. Hoewel deze mensen altijd periodiek door de dermatoloog gecontroleerd zullen worden zijn tussentijdse zelfcontroles ook voor hen van groot belang.

Na afloop van de behandeling

Na de eerste diagnose basaalcelcarcinoom, komen bij 1 op de 3 mensen binnen 5 jaar nieuwe basaalcelcarcinomen op andere delen van de huid. De oorzaak hiervoor is dat de huid op meerdere plaatsen schade heeft opgelopen door de UV-straling. In de eerste 6 maanden na de diagnose is de kans op een nieuw basaalcelcarcinoom het grootst.

Controle

Wanneer patiënten een extra hoog risico hebben om na de behandeling nieuwe basaalcelcarcinomen te krijgen, blijven enkele jaren bij de arts onder controle. Dit geldt ook voor patiënten die ernstige beschadiging van de huid hebben door de zon.

Tijdens een controle afspraak controleert de arts de plek, maar ook de rest van de huid, om te kijken of er op andere plekken al een basaalcelcarcinoom te zien is. Daarnaast is het natuurlijk ook belangrijk om zelf de huid goed in de gaten te houden. Het is aan te raden om eens in de 3 maanden goed te kijken of de huid veranderd is. Lees hier hoe u dat goed kunt doen.

Wat kunt u zelf verder doen?

Naast het zelf goed in de gaten houden van de huid is het belangrijk om u altijd goed tegen de zon te beschermen. Gebruik hiervoor elke dag een dagcréme met (minstens) factor 15 en zorg dat u niet te veel in de zon komt. Komt u op een dag wel veel in de zon, smeer u dan regelmatig in met zonnebrandcréme factor 30 of 50. Probeer daarnaast zo veel mogelijk een hoed te dragen wanneer u in de zon komt. Lees hier meer over goede bescherming van de huid.

Geschreven door Nadia Kamming (arts-onderzoeker dermatologie)