Nationaal Onderzoek naar Huidkanker - Belangrijke Bevindingen en Inzichten

Melanoom

Melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat in de pigmentcellen. Het LUMC is gespecialiseerd in de diagnostiek en behandeling, zowel van melanoom beperkt tot de huid als melanoom met uitzaaiingen. Verschillende afdelingen, zoals Chirurgie, Huidziekten en Oncologie, werken hierbij nauw samen. Dankzij ons traject voor sneldiagnose kunt u na een verwijzing snel bij ons terecht. Is er sprake van uitzaaiingen? Dan bieden we goede en vernieuwende zorg, bestaande uit standaard en nieuwe, innoverende behandelopties.

Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat uit pigmentcellen in de huid (melanocyten). Vaak gebeurt dit op de plaats van een moedervlek. Een melanoom groeit vervolgens door in de diepere lagen van de huid. Uiteindelijk is er een risico op uitzaaiingen.

Als dit beperkt is tot lymfklieren in de buurt van het eerdere melanoom of op een heel beperkt aantal plekken in het lichaam, kan er nog geopereerd worden. Uitgezaaid melanoom op meerdere plekken in het lichaam is over het algemeen slecht te genezen. Wel kan geprobeerd worden de ziekte te stabiliseren of te remmen.

Succesvolle resultaten voor immuuntherapie bij huidkanker

Immuuntherapie vóór een operatie bij patiënten met uitgezaaide huidkanker blijkt bijzonder goed te werken. Negenvijftig procent van de patiënten reageert zo goed op deze vorm van behandelen dat er geen nabehandeling meer nodig is. Dit blijkt uit de resultaten van de NADINA-studie die vandaag gepresenteerd worden in Chicago.

De NADINA-studie, geleid door onderzoekers van het Antoni van Leeuwenhoek, is eerder dit jaar aangewezen door het wetenschappelijke vakblad Nature Medicine als een van de elf klinische studies die een grote impact gaan hebben op de geneeskunde in 2024. Die verwachting maakt de studie nu meer dan waar. Dat blijkt uit de resultaten die internist-oncoloog en onderzoeksleider Christian Blank vandaag presenteert op het hoogste podium (plenaire sessie) tijdens ASCO 2024, het internationale congres van de American Society of Clinical Oncology in Chicago. Tegelijkertijd worden de resultaten ook gepubliceerd in het toonaangevende New England Journal of Medicine (NEJM).

Bij 59% van de patiënten die immuuntherapie vóór de operatie kregen, was de tumor bijna compleet of volledig verdwenen, waardoor geen aanvullende behandeling nodig was.

Knelpunten bij landelijke opschaling

Dergelijke programma’s zijn de afgelopen jaren ook op het gebied van huidkankerzorg benut voor kennisontwikkeling op basis van lokale of regionale initiatieven. De Stuurgroep constateert, niet als enige, dat het helaas vaak daarna stokt bij de benodigde randvoorwaarden om zo opgedane kennis ook landelijk te implementeren. Het ‘systeem’ (o.a. bekostiging, wet- en regelgeving, standaarden, ICT) werkt niet altijd mee om te kunnen komen van succesvolle innovatie-pilots tot alom “merkbare impact in de spreekkamer en het leven van mensen”, in dit geval mensen met huidkanker.

Een voorbeeld van een inspanning om – in het kader van het Citrienfonds programma Doen of laten? – te komen van een eerst in pilot vorm ontwikkelde best practice tot landelijke implementatie is het project ‘gepersonaliseerde patiëntenbrief na de behandeling van laag-risico basaalcelcarcinoom’. Voorafgaand onderzoek toont aan dat het implementeren van de brief de patienttevredenheid verhoogt en het aantal onnodige vervolgconsulten verlaagt.

Mogelijk past een soortgelijke aanpak ook bij de nog lopende onderzoeksvraag, die hoog staat op de ‘Kennisagenda dermatologie 2019’, naar het nut van de behandeling van patienten met actinische keratosen ter preventie van plaveiselcelcarcinoom. Een subsidieaanvraag hiervoor werd echter door ZonMw als ‘zeer goed’ beoordeeld en toch afgewezen omdat het onderwerp slechts ‘relevant’ in plaats van ‘zeer relevant’ zou zijn.

Monitoren

Kramer: ‘Daarom volgen we de cijfers van IKNL op de voet, het aantal diagnoses wordt nauwlettend gemonitord. We hebben 2019 als startpunt, toen waren er 70.000 huidkankerdiagnoses. We hopen dat we volgend jaar een grootschalige preventiecampagne met VWS kunnen starten. Tuurlijk kan het jaren duren voordat je de effecten daarvan kunt zien. Elk jaar neemt het aantal huidkankerdiagnoses met 5% toe, hoe lang duurt het om dat tij te keren? Voor het antwoord op die vraag kijken we naar IKNL. En daarvoor is het belangrijk dat IKNL rapportages uit blijft brengen met lijn der verwachting, om te kijken wanneer het lukt om onder die lijn te duiken.’

Afgelopen april heeft de Stuurgroep Huidkankerzorg Nederland het Nationaal Actieplan Huidkanker gepresenteerd aan een aantal nieuwe leden van de vaste Kamercommissie voor VWS met als doel om huidkankerpreventie in te bedden in al het relevante beleid. De vaste Kamercommissie voor VWS heeft aan staatssecretaris Blokhuis een kabinetsreactie op het actieplan gevraagd. Op basis daarvan zal het ministerie van VWS kijken wat er al gebeurt aan preventie van huidkanker en het stroomlijnen van huidkankerzorg en wat ze aanvullend daarop over nemen van het advies. Rutte: ‘We hopen natuurlijk ook dat Kamerleden vaker op huidkanker terugkomen of er bijvoorbeeld door het organiseren van een ronde tafel in de Tweede Kamer ruim aandacht voor vragen. Dat hangt af van hoe belangrijk ze het vinden. Aan ons als stuurgroep is het nu om het vuurtje brandende te houden.’

Rutte: ‘Er wordt vaak gesproken over problemen waar veel minder grip op te krijgen is. Voor preventie van huidkanker is er handelingsperspectief. We kunnen heel veel ellende voorkomen. Daarom is ons advies aan VWS om de stappen uit het actieplan nu te zetten, zoals zonnebrand breed beschikbaar maken op alle relevate lokaties, regelgeving rondom zonnebanken aanscherpen en meer schaduwplekken creëren, bijvoorbeeld op schoolpleinen. Ook voor het milieu en het voorkomen van hittestress is het nodig om te vergroenen, dat is een logische tendens om op aan te haken. Deze missie valt uiteen in kleine tastbare stappen. Het is een positief verhaal dat groeit en groter wordt. De eerste stappen zijn er al en eigenlijk kan iedereen hieraan bijdragen. Zo heeft de Nederlandse golffederatie nu afgesproken om overal zonnebrand te verstrekken. Dat is een buitensport en veel golfen brengt dus risico mee. Mooi dat zij preventie al in de praktijk hebben gebracht. Wie volgt?’