Het Fenomeen van Raynaud - Begrijpen en Behandelen van Huidziekten

Wat is de behandeling van het Raynaud fenomeen ?

Wanneer “leefregels” niet voldoende werken of wanneer de klachten ernstig zijn kan een medische interventie nodig zijn. Doordat het ontstaansmechanisme van RF zo complex is, zijn er vele verschillende middelen in de literatuur beschreven die niet allemaal even werkzaam zijn.

VAATVERWIJDENDE MIDDELEN
Vaatverwijdende middelen zijn werkzaam bij niet meer dan 50% van de patiënten.
– Calcium antagonisten. Deze groep middelen lijkt nog steeds het meest werkzaam te zijn bij zowel PRF als SRF. Calciumantagonisten zorgen voor vaatverwijding en remmen ook de functie van bloedplaatjes. Voorbeelden zijn nifedipine, amlodipine en diltiazem. Deze middelen verminderen zowel de frequentie, de duur als de ernst van de aanvallen.
– Prostaglandines. Deze stoffen remmen ook de bloedplaatjesfunctie, maar hebben mogelijk ook effecten op de regulatie van bloedvaatjes in de handen. Voorbeelden zijn prostaglandine E1 (PGE1) en prostacyclines (iloprost). Deze middelen worden via een infuus toegediend, tijdens een ziekenhuisopname. Zij worden toegepast bij de behandeling van ernstige RF met optreden van zweertjes aan de vingertoppen.
– Andere middelen zijn ook in de literatuur beschreven, maar hebben wisselende resultaten, zoals ketanserine, hydralazine, prazosine en captopril.

SYMPATHECTOMIE
Via een operatie kunnen de zenuwen die voor de bloedvernauwing van de handen zorgen worden doorgesneden. Over het nut van een dergelijke operatie bestaat in medische kringen geen overeenstemming.

ANAESTHESIOLOGISCHE METHODEN
Hiervoor wordt u doorverwezen naar een arts die gespecialiseerd is in pijnbestrijding, de anesthesist. Deze kan een zenuwblokkade via het ruggenmerg toedienen om zo de pijn en de vaatvernauwing te verminderen.

WONDBEHANDELING
Wondjes of zweertjes dienen adequaat en snel te worden behandeld om een secundaire infectie te voorkomen. Soms is een ziekenhuisopname nodig.

Symptomen

Alle erythemateuze aandoeningen vertonen specifieke symptomen die belangrijke aanwijzingen zijn voor de diagnose.

De manier waarop het erytheem over de huid is verspreid en de plaats ervan kunnen variëren afhankelijk van het gebruikte geneesmiddel. Er kunnen grote delen van de huid zijn aangedaan, of slechts één bepaald gebied, zoals de handpalmen en vingers, voetzolen, billen, liezen, huidplooien onder de borsten of plaatsen waar kleding knelt.

Als de handpalmen en voetzolen zijn aangedaan, ontstaat daar meestal een pijnlijke, scherp afgetekende roodheid. Sommige mensen kunnen nauwelijks lopen van de pijn of hebben de neiging hun handen lange tijd onbeweeglijk stil te houden.

Bij lichte reacties wordt het erytheem gewoonlijk gevolgd door schilferen en vervellen van de huid. Bij hevige reacties kunnen blaren ontstaan, die zich soms verder over het lichaam verspreiden.

Erythema anulare centrifugum
Erythema anulare centrifugum kan op elke leeftijd opkomen. Maar meestal ontstaat het bij jongvolwassenen en bij mensen van middelbare leeftijd.

De uitslag begint gewoonlijk als een kleine roze bult. Deze breidt zich langzaam cirkelvormig uit tot een vlakke kring met bleek middenstuk, waarvan de grootte varieert. Er kunnen een paar ringen tegelijk zijn of slechts één enkele. Een dergelijke kring kan enkele weken tot maanden aanwezig zijn of af en toe verdwijnen en vervolgens weer terugkeren.

Erythema anulare centrifugum komt het vaakst voor op de billen, dijen en bovenarmen. In het gezicht komt het zelden voor. Ook de handpalmen en voetzolen blijven meestal vrij van symptomen.

Erythema marginatum
Erythema marginatum komt vaker voor bij kinderen dan bij volwassenen. De uitslag bestaat uit dofrode kringen of kringen met een iets verhoogde rand. Deze kringen kunnen afzonderlijk aanwezig zijn of zich tot een soort netwerk samenvoegen. Vaak zijn ze ’s middags het duidelijkst te zien.

Behandeling

De behandeling van het fenomeen van Raynaud bestaat uit adviezen en eventueel medicijnen. Als de klachten mild zijn, zijn leefstijladviezen vaak voldoende. Bijvoorbeeld stoppen met roken of het dragen van speciale handschoenen als het buiten kouder is dan 15°C.

Als de klachten erger zijn, dan kan de reumatoloog eventueel medicijnen voorschrijven die de bloedvaten verwijden en de bloeddruk verlaagt. Vaak zijn deze medicijnen alleen nodig in de winterperiode (van oktober tot april).

Bij wondjes of kleine putjes in de vingertoppen, is er in overleg met de reumatoloog een aanvullende behandeling mogelijk.

Laatst bijgewerkt op: 08 april 2022

• Speciaal spreekuur voor kinderen met gewrichtsklachten
• Jicht: pijnlijk, maar doorgaans goed te behandelen
• Durf te bewegen! Ook als u reuma heeft
• De systeemziekte: als meerdere gebieden ontstoken zijn
• Archief Reumatologie nieuws

• Patiënt app voor toegang tot Mijn Slingeland
• Maatregelen hielpen bij bestrijding wateroverlast
• Het nieuwe ziekenhuis van binnen