Hoe Groot is de Kans op Huidkanker?

Hoe ontstaat een melanoom?

Alle goedaardige moedervlekken kunnen zich in principe ontwikkelen tot een melanomen. Een melanoom is een extreem gevaarlijke vorm van huidkanker! Waarom een melanocyt zich ontwikkelt tot huidkanker is niet precies duidelijk. Factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van melanomen zijn:

Er factoren die kunnen duiden op een vergroot risico op het ontstaan van melanomen. Zo heb je een klein beetje meer kans op een melanoom als je:

• Meer dan 50 rustige moedervlekken hebt
• Meer dan 3 onrustige moedervlekken hebt
• Moedervlekken pas op latere leeftijd ontstaan
• Een (extreem) bleke huid hebt
• Blond, rossig of rood haar hebt
• Sproeten hebt

Melanoom herkennen – Hoe herken je kwaadaardige moedervlekken?

Een moedervlek is in principe onschuldig. Een “gewone” moedervlek is namelijk niets meer of minder dan een egaal vlekje of verheven bobbeltjes in de huid dat een hoge concentratie pigmentvormende cellen bevat. Deze cellen worden ook wel melanocyten genoemd en het pigment dat ze produceren heet melanine.

Hoe meer melanocyten er in een moedervlek zitten, des te donkerder de moedervlek. De kleur van een moedervlek wordt namelijk bepaald door het aantal melanocyten en de hoeveelheid melanine die ze produceren. Een melanoom ontstaat in veruit de meeste gevallen als een melanocyt “ontspoort” en agressief wordt.

Hieronder lees je hoe je een ontspoorde melanocyt oftewel melanoom kunt herkennen…

Behandelingen

Hoe een melanoom behandeld wordt, hangt van veel dingen af. De dermatoloog zal altijd proberen het melanoom te verwijderen. Als er uitzaaiingen zijn, volgen aanvullende behandelingen. De dermatoloog bespreekt wat de mogelijkheden zijn.

De volgende behandelingen zijn er voor een melanoom:

Operatie

De behandeling van melanoom begint met een operatie. De dermatoloog verwijdert het melanoom om het in het laboratorium te laten onderzoeken door de patholoog.

Als het plekje inderdaad een melanoom is, volgt een tweede operatie. De dermatoloog verwijdert dan het litteken en een randje gezonde huid daaromheen. Het stukje huid gaat voor onderzoek weer naar de patholoog.

Operatie van uitzaaiingen

Sommige uitzaaiingen van een melanoom zijn met een operatie te verwijderen. Of dit mogelijk is, hangt af van de plek van de uitzaaiingen en hoeveel het er zijn.

Chemotherapie in een arm of been (ledemaatperfusie)

Grote melanomen in een arm of been die niet te verwijderen zijn, kunnen soms met medicijnen behandeld worden. Het been of de arm krijgt dan een hoge dosis chemotherapie samen met doelgerichte therapie. Bij deze behandeling komen de medicijnen niet verder in het lichaam. De naam voor deze behandeling is ledemaatperfusie.

Bij een ledemaatperfusie worden de bloedvaten in het been of de arm afgesloten van de andere bloedvaten in het lichaam. Dit is nodig omdat er geen bloed vanuit het been of de arm ergens anders in het lichaam mag komen. Voor deze behandeling is een hart- longmachine nodig die een deel van de bloedsomloop overneemt. De arts legt verder uit hoe de behandeling precies werkt.

Doelgerichte therapie

Ongeveer de helft van de mensen met een uitgezaaid melanoom blijkt een verandering (mutatie) in het BRAF-gen te hebben. Zij kunnen in aanmerking komen voor doelgerichte therapie. Deze behandeling wordt niet in elk ziekenhuis gegeven.

Immunotherapie

Soms is een behandeling mogelijk met immunotherapie. Bij immunotherapie zorgen de medicijnen ervoor dat het afweersysteem de tumor beter kan aanvallen. Deze behandeling wordt niet in elk ziekenhuis gegeven.

Kenmerken van melanomen

Een melanoom kun je herkennen aan verschillende eigenschappen. Zo kunnen “normale” moedervlekken worden onderverdeeld naargelang:

• Verhevenheid (egaal of opstaand)
• Afmetingen(volume, oppervlak & omtrek)
• Kleur (bruin, zwart, rood, paars, grijs, wit of combinatie)
• Vorm (rond, ovaal of wispelturig)
• Haargroei (behaard of haarloos)
• Aard (rustig of onrustig)

Een kleine, ronde, opstaande & egaal gekleurde moedervlek is zelden een melanoom. Als je echter een onrustige, vlakke, wispelturig gevormde moedervlek hebt met allerlei kleuren, dan kan het zijn dat je een melanoom hebt herkend…

Verhoogt alcohol de kans op kanker?

Alcohol vergroot het risico op kanker. Dit komt door twee stoffen: ethanol (pure alcohol) en acetaldehyde (een afbraakproduct van alcohol). Beide stoffen zijn kankerverwekkend. Hoe meer alcohol iemand drinkt, hoe groter het risico op kanker. Deskundigen schatten dat alcohol jaarlijks verantwoordelijk is voor 4,1 procent van de nieuwe gevallen van kanker wereldwijd. In Nederland alleen al kregen naar schatting 4.200 mensen in 2020 de diagnose kanker als gevolg van alcoholconsumptie. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) schat bovendien dat in 2021 ongeveer 600 mensen zijn overleden aan kanker door alcoholgebruik.

Alcohol verhoogt in ieder geval het risico op verschillende soorten kanker, waaronder mond-, keel-, strottenhoofd-, slokdarm-, dikke darm-, endeldarm-, lever- en borstkanker. Het is waarschijnlijk dat alcohol ook het risico op maagkanker verhoogt en er zijn eerste aanwijzingen op verhoogd risico op long-, alvleesklier- en huidkanker.

Percentage kankergevallen veroorzaakt door alcohol. (Bron: Trimbos/Alcoholinfo.nl)

Over de auteurs

Michelle ten Dam

Stagiaire bij stichting Biowetenschappen en Maatschappij. Geschreven in samenwerking met de redactie van de paperback Alcohol.