Effectiviteit van Hormoonzalf bij de Behandeling van Eczeem

Gebruik van corticosteroïdzalf

Veel mensen zijn in eerste instantie huiverig om corticosteroïdzalven te gebruiken. Dat is op zich begrijpelijk, maar met goede begeleiding en juist gebruik zijn ze veilig en kunnen er heel goede resultaten worden behaald. Essentieel is het juiste gebruik.

Vraag bij de voorschrijvend arts altijd alle details omtrent het gebruik. Hoe vaak? Op het hele lichaam of alleen de eczeemplekken? Hoe dik/dun? Hoe lang? De aanwijzing ‘tweemaal daags dun aanbrengen’, zoals vaak op het etiket te lezen is, is echt niet voldoende. Een aantal dingen om op te letten:

De klassenindeling: 1 (zwak) tot 4 (zeer sterk).
Klassen 1 en 2 mogen zonder meer bij een kind worden toegepast. Gebruik niet meer dan 30 gram per week bij kinderen jonger dan 2 jaar. In deze leeftijd wordt klasse 3 alleen voorgeschreven bij een ernstige verergering van het eczeem. Bij kinderen van 2 jaar en ouder is het maximal 60 gram voor klassen 1 en 2, en niet meer dan 50 gram voor klasse 3. Bij volwassenen is er geen maximum gebruik aan klasse 1 middelen. Voor klassen 2 en 3 is dat niet meer dan 100 gram per week. Voor klasse 4 geldt een maximum van 50 gram per week.

Smeren met tussenpozen
Bij langduriger gebruik van corticosteroïdzalf is het belangrijk om te smeren met tussenpozen. Dat worden ook wel stopdagen genoemd. Dat kan op verschillende manieren, op aanwijzing van de arts. Voorbeelden daarvan zijn 'een aantal dagen wel, een aantal dagen niet', 'om de dag', of 'alleen in het weekend'. Lukt het niet om het eczeem in toom te houden met stopdagen, dan is het verstandig dit te bespreken met de arts.

Eerst hoog, dan laag
Het kan soms raadzaam zijn om eerst met een hogere klasse te beginnen. Als het eczeem onder controle is kun je een klasse lager gaan.

Wel of geen corticosteroïden?

Het klachtenpatroon bij eczeem verloopt met pieken en dalen, er zijn perioden met veel klachten, maar ook perioden waarin je minder last hebt. Dit klachtenpatroon bepaalt de manier van behandelen. Bij nattend eczeem schrijft de huisarts een corticosteroïde zalf op crèmebasis voor en bij droog eczeem op vette basis. De huisarts of dermatoloog dient de ernst van het eczeem eerst te beoordelen voordat corticosteroïden gebruikt worden. Corticosteroïden zijn daarom alleen verkrijgbaar op doktersrecept.

Bij mild tot matig eczeem is een behandeling met een normale eczeemzalf of -crème die vrij verkrijgbaar is bij bijvoorbeeld de drogist, vaak voldoende. Voor erger eczeem wordt doorgaans een hormoonzalf of -crème gebruikt.

Het klachtenpatroon bij eczeem verloopt met pieken en dalen, er zijn perioden met veel klachten, maar ook perioden waarin je minder last hebt. Dit klachtenpatroon bepaalt de manier van behandelen. Bij nattend eczeem schrijft de huisarts een corticosteroïde zalf op crèmebasis voor en bij droog eczeem op vette basis. De huisarts of dermatoloog dient de ernst van het eczeem eerst te beoordelen voordat corticosteroïden gebruikt worden. Corticosteroïden zijn daarom alleen verkrijgbaar op doktersrecept.

Bij mild tot matig eczeem is een behandeling met een normale eczeemzalf of -crème die vrij verkrijgbaar is bij bijvoorbeeld de drogist, vaak voldoende. Voor erger eczeem wordt doorgaans een hormoonzalf of -crème gebruikt.

De werking van hormoonzalven

Hoe zit het met de hormonen in hormoonzalf? Hormoonzalven zijn medicijnen (in zalf of crème) die bijnierschorshormonen bevatten. Deze bevatten namelijk cortisol (vandaar de naam corticosteroïden). Nogmaals: het heeft dus niets te maken met geslachtshormonen.

Een belangrijke functie van hormoonzalf is de ontstekingsremmende werking. Daarnaast remt de zalf de celdeling en helpt tegen jeuk en roodheid.

Vier klassen hormoonzalven

Het gaat dus om een langdurige behandeling met hormoonzalf. Er zijn vier sterkteklassen:

• Klasse 1 (Zwak)
• Klasse 2 (Matig sterk)
• Klasse 3 (Sterk)
• Klasse 4 (Zeer sterk)

De keuze van de sterkteklasse hangt af van de ernst van het eczeem. Daarnaast wordt voor plekken waar de huid dun en gevoeliger is, zoals het gezicht en de huidplooien, vaak een lagere klasse gekozen.

Welke hormoonzalf

Welke basis (zalf, crème, lotion, e.d.) de arts voor u kiest, hangt af van de aard en de plaats van de huidaandoening. We kunnen bij hormoonzalven kiezen uit verschillende sterktes.

Soms start de dermatoloog gelijk met een hoge klasse hormoonzalf, zodat de ontsteking in de huid (bij eczeem) snel en krachtig wordt onderdrukt. Op lange termijn zie je vaak dat je daardoor juist minder hormoonzalven hoeft te gebruiken, omdat de huid sneller tot rust komt. De hormoonzalf mag alleen gesmeerd worden op de plekken waar de huidaandoening zichtbaar is. Zijn er over een groot gedeelte van de huid veel kleine plekjes, smeer dan dat gehele gebied in. Vaak wordt uit angst te weinig hormoonzalf gesmeerd. Een handig hulpmiddel om te weten hoeveel u mag smeren is de FTU (Finger tip unit). In Nederland ook wel de vingertopmethodiek genoemd.

In de beginfase zal de dermatoloog de hormoonzalf voor 1 a 2x daags voorschrijven. Na een week zie je vaak al verbetering optreden. Het is belangrijk dat u niet te snel afbouwt, de huid moet echt verbeterd zijn. Bedenk dat u aan de buitenkant van de huid aankijkt. Wanneer je ineens stopt met smeren kan de huidaandoening weer actief worden. De hormoonzalf moet dus langzaam afgebouwd worden (zie ook afbouwschema’s).