Systemische Sclerose - Een Diepgaande Kijk op Deze Huidziekte

Sclerodermie (systemische sclerose)

Als u sclerodermie hebt, of vermoedt dat u het hebt, dan bent u bij ons in goede handen. Het LUMC loopt voorop in de behandeling van deze aandoening. Sclerodermie staat ook wel bekend als systemische sclerose. We hebben veel expertise in huis en u kunt bij ons ook terecht voor een zorgpad sclerodermie. Dit is een 1- of 2-daags programma waarin alle onderzoeken naar de aandoening zijn opgenomen. Deze onderzoeken verzekeren u van een goed onderbouwde diagnose en een op maat gemaakt behandeladvies.

Sclerodermie is een auto-immuunziekte: afweercellen beginnen een ontstekingsreactie tegen het eigen lichaam. Een andere naam voor deze ziekte is systemische sclerose. Sclerodermie betekent letterlijk ‘harde huid’. Het strak en hard worden van de huid is een belangrijk symptoom van de ziekte. Deze littekenvorming begint aan de handen en kan zich uitbreiden over het hele lichaam. Littekenvorming kan ook ontstaan in organen, zoals hart, longen en (slok)darm. Dit geeft mogelijk klachten als kortademigheid, hoesten, slikproblemen en moeizame ontlasting.

Sclerodermie is een chronische aandoening. Genezing is niet mogelijk. Een goede behandeling kan de ziekte wel tot rust brengen. Dankzij betere controles en behandelingen is de kans op overleving de afgelopen jaren verbeterd. Toch is het nog niet goed mogelijk het verloop van de ziekte te voorspellen. Daarom is de jaarlijkse controle zo belangrijk.

Häufigkeit und Vorkommen

Inzidenz ca. 18 Personen pro 1.000.000 und Jahr, Frauen sind 3–4 Mal häufiger betroffen als Männer. Die Krankheit beginnt meist zwischen dem 30. und 50. Lebensjahr, sie kommt weltweit, mit regional unterschiedlicher Häufigkeit vor.

Die Ursachen der Erkrankung sind unbekannt. Die systemische Sklerose wird als eine multifaktorielle Erkrankung aufgefasst, bei der individuelle genetische Faktoren (Genpoly-
morphismen) im Zusammenspiel mit Umweltfaktoren zur Krankheitsentwicklung beitragen.

Die pathogenetischen Mechanismen die zur Entwicklung der systemische Sklerose beitragen sind nicht ausreichend definiert. Endothelzellen, Fibroblasten, Epithelzellen, Zellen des Immunsystems und deren Mediatoren tragen zum Krankheitsgeschehen bei. Mehrere Beobachtungen weisen auf eine initiale Endothelzellschädigung hin, die auslösenden Faktoren sind jedoch unbekannt. Die Schädigung der Endothelzellen ist von einer vermehrten Bildung und Freisetzung vasoaktiver Substanzen (Endothelin-1, u.a.) begleitet, die Gefäßumbauprozesse einleiten. Über eine verstärkte Expression von Adhäsionsmolekülen auf der Endothelzelloberfläche kommt es zu einer Extravasation von Leukozyten. Lymphozyten akkumulieren im perivaskulären Gewebe und setzen Entzündungsmediatoren frei, die wiederum zur gestörten Gefäßhomöostase beitragen und Bindegewebszellen zur Bildung von Grundsubstanz (Kollagen) anregen. Fibrogene Faktoren (PDGF, platlet derived growth factor, CTGF, connective tissue growth factor, TGF-b, transforming growth factor-b, ET-1, endothelin-1) sind im Vergleich zu gesunden Geweben vermehrt nachweisbar. Gewebsschäden in Verbindung mit einer Aktivierung von Immunzellen könnten zu aberranten, zellulären und humoralen Immunreaktionen Anlass geben, die in Autoimmunphänomenen ihren Ausdruck finden. Bei vielen PatientInnen treten Autoantikörper vor allem gegen nukleoläre Antigene auf. Die pathogenetische Bedeutung dieser Auto­antikörper bleibt vorerst unklar.

Systemische Sklerose

Die systemische Sklerose (SSc), auch als progressive Systemsklerose oder systemische Sklerodermie bezeichnet, ist eine chronische, autoimmunologisch bedingte Erkrankung mit fortschreitenden Vernarbungen (Fibrosierung) an Haut (Sklerodermie), Gelenken und inneren Organen, wie Speiseröhre (Ösophagus), Lungen, Herz und Nieren. Charakteristisch ist zudem eine Erkrankung der kleiner Blutgefäße (Vaskulopathie) mit multiplen Veränderungen, die zu Durchblutungsstörungen führen können. (1) Clin Dev Immunol. 2005, 12: 165-73 (2) Med Klin 2007, 102: 209-218

• 1 Ursachen und Entwicklung
• 2 Formen
• 3 Symptomatik, klinische Zeichen
  • 3.1 Häufige Kombination von Symptomen
  • 6.1 Bisherige Erfahrungen und therapeutische Optionen
  • 6.2 Neuere Überlegungen und therapeutische Optionen
  

  Aan welke studies kan je meedoen?

  Patiëntgebonden onderzoek

  Een groot deel van ons onderzoek kunnen we niet verrichten zonder de hulp van onze patiënten. Zeker omdat het aantal mensen met sclerodermie niet groot is, is medewerking voor ons van groot belang, zodat we verantwoorde conclusies kunnen trekken. We proberen daarom permanent gegevens te verzamelen van mensen met sclerodermie. Zo zullen we u verzoeken een vragenlijst in te vullen over de fysieke, sociale en psychologische aspecten van uw ziekte.

  Hulp van patiënten leidt tot resultaat

  Dat de medewerking van onze patiënten resultaat oplevert is al vaak gebleken. Zo zijn in 2014 de resultaten gepubliceerd van een grote internationale studie naar het effect van een autologe stamceltransplantatie bij sclerodermie. Meerdere patiënten van het LUMC hebben hieraan deelgenomen.

  Sclerodermie kenmerkt zich door de aanwezigheid van auto-antistoffen. Deze worden gemaakt door afweercellen en stimuleren een ontstekingsreactie tegen het eigen lichaam. Binnen het profileringsgebied is een groot aantal onderzoekers actief die studie doen naar hoe deze antistoffen ontstaan en hun functie uitoefenen.

  Waar doen we momenteel onderzoek naar?

  Nagelriemonderzoek

  Bij het nagelriemonderzoek brengen we de kleine bloedvaatjes (capillairen) van de nagelriem in beeld. Uit analyse van de gegevens van ruim 200 nagelriemonderzoeken blijkt dat een specifiek patroon met veel verlies van capillairen, de kans op ernstiger afwijkingen in de longen groter maakt.

  Een andere studie naar het effect van de behandeling op de afwijkingen aan de capillairen, toont aan dat na een autologe stamceltransplantatie deze afwijkingen kunnen verbeteren.

  Voorspelling beloop sclerodermie