Behandeling van Eczeem bij UMC Utrecht Dermatologie

Verzorging en behandeling van handeczeem.

Eczeem wordt meestal behandeld met uitwendige middelen – natte omslagen, schudmengsels, pasta’s, crèmes of zalven, afhankelijk van het stadium van het eczeem. Soms wordt de behandeling aangevuld met inwendige middelen (tabletten, capsules) en als het eczeem chronisch is geworden, ook wel met lichttherapie.
Pasta’s en zalven worden meestal wat dikker aangebracht, zodat verbinden dan onvermijdelijk is, bij handeczeem kan men hiervoor katoenen verbandhandschoenen gebruiken. Pasta’s en zalven kunnen met olie worden verwijderd (slaolie, “zoete”of aardnotenolie).

Draag bij voorkeur geen ringen omdat daar onder makkelijk vuil en zeepresten achter blijven, die weer huidirritatie kunnen veroorzaken.

Bij koud, droog of schraal weer, van het najaar tot in het voorjaar, kan de huid droog en kwetsbaar worden. Het dragen van warme handschoenen is aan te bevelen, evenals het wat vaker invetten van de huid

Probeer bij een heftige jeukaanval niet te krabben, maar zachtjes te wrijven met een zgn. indifferente vetcrème of zalf, die de arts kan voorschrijven. Sommigen hebben baat bij ijsblokjes, in een plastic zakje op de huid gelegd. Als u merkt dat u ’s nachts krabt, slaap dan met katoenen handschoenen aan. Houd de nagels kort.
Volg nauwkeurig het behandelingsvoorschrift van de arts op en beperk u tot de voorgeschreven zalven.

Praktische toepassing

Een penetratiebevorderende stof (ureum, salicylzuur en propyleenglycol) of afdekking van de te behandelen huidgedeelten met dun plasticfolie of hydrocolloïden kan penetratie van het dermatocorticosteroïd in de huid bevorderen. Is echter een sterker effect gewenst, dan luidt het advies een dermatocorticosteroïd uit een hogere klasse voor te schrijven.3 De locatie waar men het dermatocorticosteroïd aanbrengt zal mede het therapeutisch resultaat bepalen. Regionale verschillen in percutane absorptie staan in [ tabel 2].

Tabel 2 Regionale verschillen van de percutane absorptie door de huid (procenten van de totaal geabsorbeerde dosis) 7

Patiënten moeten ervan op de hoogte worden gebracht dat een dermatocorticosteroïdzalf volgens de fabrikant 60 minuten moet intrekken, voordat men er een emolliens overheen mag smeren.

Doordat de hoornlaag een reservoir vormt van waaruit het dermatocorticosteroïd gedurende 24 tot 36 uur wordt afgegeven aan de onderliggende huidlagen, is het voldoende om het middel eenmaal per dag aan te brengen. 3 Uit onderzoek is gebleken dat tweemaal daags aanbrengen van een klasse 2- of 3-dermatocorticosteroïd niet beter is dan eenmaal daags. Desondanks kan de arts in een acute fase of bij behandeling van een exacerbatie tijdelijk beslissen tweemaal daagse applicatie te adviseren, om zo het eczeem snel onder controle te krijgen. 3,4,6 Klinische ervaring geeft een onderbouwing van deze gedachte.

In de acute fase van CE heeft het de voorkeur te starten met dagelijks een hogere klasse dermatocorticosteroïd in een een- tot tweemaal daagse applicatie. Het is aan te raden zo snel mogelijk over te gaan op een eenmaal daags schema in de onderhoudsfase van de behandeling, waarbij men bij voorkeur gedurende enkele aaneengesloten dagen per week smeert met het dermatocorticosteroïd en de rest van de week met emolliens [ tabel 3 ].

Behandelstrategieën

Bij mild tot matig CE waarbij langdurige behandeling nodig zal zijn, raden we aan het gebruik van corticosteroïdsparende middelen te overwegen, te weten de calcineurine-inhibitoren (pimecrolimus en tacrolimus). Deze moet men echter niet in de acute fase van het eczeem gebruiken, omdat dat klachten kan verergeren door irritatie, roodheid en branderigheid. Combinatietherapie van intermitterend gebruik van dermatocorticosteroïden en calcineurine-inhibitoren kan uitkomst bieden. We weten echter nog niet wat de langetermijneffecten van calcineurine-inhibitoren zijn.

Kortdurende orale immunosuppressieve behandeling van een exacerbatie kan plaatsvinden met orale corticosteroïden. Deze therapie kan men gedurende twee tot vier dagen inzetten als een pulstherapie of in een afbouwschema gedurende twee tot vier weken.17 Langdurige systemische behandeling met orale corticosteroïden is niet aan te raden. Voor langdurige behandeling met een oraal immunosuppressivum is onder andere ciclosporine A veilig en effectief gebleken voor gebruik bij ernstig CE bij volwassenen en kinderen ouder dan twee jaar.617 We adviseren systemische immuunsuppressiva zoals ciclosporine A alleen binnen de gespecialiseerde centra voor te schrijven.

Symptomen constitutioneel eczeem

In de acute fase uit CE zich door roodheid, zwelling, schilfering en bultjes en/of blaasjes, terwijl chronisch eczeem zich vooral kenmerkt door schilfering, een droge, soms verdikte huid en kloven. In vrijwel alle gevallen heeft de patiënt last van jeuk met sterke drang tot krabben.

Door het krabben ontstaat nog meer jeuk, waardoor patiënten in een vicieuze cirkel terecht komen. Bovendien kan door krabben een secundaire infectie ontstaan en op de langere termijn lichenificatie (vergroving van de huid) en pigmentveranderingen. De lokalisatie van CE wisselt per leeftijd: bij baby’s vooral in het gezicht (behalve rond de mond), op het hoofd en de romp, en op latere leeftijd vooral in de elleboogplooien, knieholten, nek, en op polsen en enkels. 2

Dermatologie dagbehandeling polikliniek (locatie AMC)

U bent of wordt binnenkort opgenomen in Amsterdam UMC, locatie AMC, voor een operatie of een behandeling. Hier leest u hoe u zich kunt voorbereiden. Voorbereiding opname (locatie AMC)

Het is prettig om te weten wat u kunt verwachten tijdens uw verblijf in Amsterdam UMC. Lees meer over uw opname en de behandeling. Tijdens uw opname (locatie AMC)

Voordat u naar huis gaat heeft u een ‘ontslaggesprek’. De arts of verpleegkundige bespreekt met u hoe de opname is verlopen, uw vertrek, de nazorg en uw vragen. Lees meer over naar huis gaan en nazorg na uw opname of verblijf. Naar huis na opname (Locatie AMC)

Aandoeningen en behandelingen

Meedoen aan onderzoek

Second opinion

Er wordt binnen het Amsterdam UMC veel aan wetenschappelijk onderzoek gedaan. Zo lopen er binnen de afdeling dermatologie verschillende onderzoeken naar psoriasis en atopisch eczeem.

We doen onderzoek naar nieuwe behandelvormen, bestaande behandelingen en naar combinatiebehandelingen. We staan voor gezamenlijke besluitvorming en nemen deel aan het ontwikkelen van consultkaarten en keuzehulpen. We doen onderzoek naar de juiste doseringen van biologicals en houden registers bij van mensen die behandeling krijgen met systemische behandelingen waaronder biologicals. We werken mee aan nationale en internationale richtlijnen. Zo bent u altijd op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van psoriasis en atopisch eczeem.

Oorzaken constitutioneel eczeem

De precieze oorzaak van CE is onbekend. De volgende factoren spelen vaak een rol:

• De belangrijkste risicofactor is een atopische aanleg, dat wil zeggen dat bij 1 of beide ouders astma, hooikoorts, CE of een combinatie daarvan voorkomt. Hierbij reageert het immuunsysteem overmatig op stoffen uit de omgeving.
• Bij een normale huid zijn er hechte verbindingen (‘tight junctions’) tussen de huidcellen, waardoor de huid een barrière tegen de buitenwereld vormt. Door een genetische afwijking is er bij CE een gebrek aan het eiwit fillagrine, waardoor de tight junctions minder sterk zijn en de barrièrefunctie van de huid verminderd is. Daardoor kunnen bacteriën en virussen de huid makkelijker binnendringen. Ook droogt de huid sneller uit. Deze droge huid is kenmerkend voor CE en wordt gezien als een belangrijke onderhoudende factor. 2-4

Bij veel patiënten die vóór hun vierde levensjaar eczeemklachten krijgen, is ook sprake van sensibilisatie of een allergie voor voedselallergenen (vooral dierlijke eiwitten en pinda-eiwit) en/of luchtwegallergenen (huisstofmijt, gras- en boompollen en dierlijke huidschilfers). Toch beïnvloeden allergenen het ontstaan en verergeren van CE waarschijnlijk niet. 1-4